Rood: West-Koerdistan

Perikelen van de West-Koerdische politiek

De Baath-partij is momenteel aan de macht in Syrië. Oppositiepartijen zijn uitgesloten in Syrië en praktijken tegen het Syrische Baath-regime worden bestraft. De regering is continu actief op zoek naar politieke activisten en tegenstanders, met in het bijzonder Koerdische. De Koerden zijn immers politiek actiever dan de Arabische Syriërs. Koerdische partijen hebben naar schattig 10.000 volgelingen terwijl Syrische partijen het met ongeveer 2000 leden moeten doen.

Koerdische politieke partijen in Syrië zijn echter minder goed georganiseerd in vergelijking  met partijen uit andere delen van Koerdistan. De Koerdische partijen worden eerder gekenmerkt door hun prominenten dan door hun politieke idealisme. Indien frictie ontstaat binnen een politieke partij, is dit doorgaans te wijten aan persoonlijke meningsverschillen en niet aan politieke idealisme. Toen de leider van de Koerdische Toekomst Partij, Mesh’al Tammo werd gearresteerd, wankelde de partij aan alle kanten wegens gebrek aan organisatie en discussie over opvolgers.

De grootste Koerdische partijen zijn de Democratische Partij van Koerdistan Syrië (KDP-S), de Verenigde partij (Yekiti partij), de Koerdische Toekomst Partij en de Vrijheidspartij (Parti Azady). Sympathisanten van Koerdische partijen moeten op hun hoede zijn voor vervolgingen door de Syrische overheid. Enkel het kopen van een politiek getinte krant of het bijwonen van een vergadering maakt iemand al ‘politiek actief’ volgens de Syrische autoriteiten. De Syrische overheid is sinds 2008 steeds minder tolerant geworden jegens Koerdische politieke activisten. Leiders worden stelselmatig vervolgd en de gevangenisstraffen worden alsmaar hoger.
Op 3 oktober 2008 overleed een secretaris van de KDP-S en op 22 december 2009 weer een andere.  De overheid verbood mensen echter de graven te bezoeken en bloemen neer te leggen. Ieder die geen gehoor gaf aan het verbod, stond een straf te wachten.

Sociale en culturele discriminatie

Koerden worden in Syrië niet alleen als politiek actief beschouwd wanneer zij lid zijn van een partij, ze worden ook door de overheid bestempeld als politieke activisten zodra zij betrokken zijn bij Koerdische culturele activiteiten. De overheid maakt geen verschil tussen Koerdische politieke en non-politieke gevangen. Iedere activiteit van Koerden met betrekking tot de Koerdische cultuur, wordt gezien als een gevaar voor de integriteit van de Syrische staat en is daarom verboden. De Koerdische taal, vlag, dans en zelfs bepaalde kleuren worden door de overheid gezien als het bedrijven van regeringsbedreigende politieke activiteiten. Het gaat zelfs zover dat in 2009 Syrische veiligheidsambtenaren een bruiloft in Al-Malkiyah bestormden en hier de zanger en zijn bandleden oppakten omdat zij Koerdische muziek ten gehore brachten.

Newroz vieringen

Newroz

Door de culturele onderdrukking zorgt de Koerdische feestdag Newroz (Koerdisch Nieuwjaar, 21 maart) ieder jaar weer voor conflicten tussen de overheid en de Koerden. Tijdens Newroz zet de Syrische overheid extra mankracht in. Politieagenten patrouilleren door de straten om feestgangers uit elkaar te drijven. De Koerdische Organisatie voor de Verdediging van Mensenrechten en Vrijheden in Syrië (DAD), de Mensenrechtenorganisatie in Syrië (MAD) en Amnesty International melden dat de afgelopen jaren het geweld tegen Koerden tijdens Newroz is toegenomen en dat de middelen die daarbij gebruikt worden veel zwaarder zijn geworden.

In 2008 deelden Newroz vierende jongeren snoep uit op straat en werden zij vervolgens door Syrische veiligheidsambtenaren onder vuur genomen. Daarbij kwamen drie jongeren om het leven en raakten Mohammad Zaki Ramadan, Mohammad Mahmoud en Mohammad Yahya en tientallen andere mensen gewond. Deze incidenten vinden vrijwel in alle Koerdische gebieden plaats, zelfs in dorpen nabij de grensgebieden, waar de Syrische autoriteiten de laatste jaren steeds meer grip op proberen te krijgen.

Regeringsbesluit 49

Op 10 september 2008 vervaardigde de Syrische regering een besluit waarin de regels voor de grensgebieden werden verscherpt. Dit besluit genaamd “Besluit 49”, hield in dat de mensen die op de grensgebieden wonen (West-Koerdistan) hun grond niet meer mochten verkopen, noch grond mochten kopen zonder voorafgaande toestemming van de Syrische overheid. Op deze manier zijn de Koerden  die hier wonen niet meer baas over hun eigen grondgebied. De overheid wil de Koerden zodoende gedwongen laten migreren naar andere plekken in Syrië, zodat zij integreren in de Syrische samenleving en zich onthouden van ‘illegale’ politieke activiteiten. Het verdringen van de Koerden naar de grotere steden van Syrië vergemakkelijkt de controle over hen door de Syrische regering.

De controle door de Syrische overheid wordt voornamelijk gefaciliteerd door de hulp van Koerden die lid zijn van de Baath-partij en Koerdische partijen en organisaties infiltreren. Op deze manier wordt het alsmaar moeilijker voor Koerden om voor hun eigen rechten op te komen. Sommige Koerden hebben geen identiteit, geen toegang tot onderwijs noch gezondheidszorg. Koerden komen moeilijk aan een baan en worden als tweederangsburgers behandeld.

Tijd zal leren

Of het een kwestie van tijd is voordat Koerden in West-Koerdistan over meer rechten gaan beschikken, zal de toekomst moeten uitwijzen. Voorlopig lijkt het er op dat er meer ontwikkelingen in hun nadeel gaande zijn dan in hun voordeel.

Op foto: Fetullah Gülen en Abdullah Öcalan

Vorige week kwamen de advocaten van de in gevangenschap verkerende leider van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK), Abdullah Ocalan, naar buiten met de opdracht om toenadering te zoeken bij de Gülen beweging voor de Koerdische zaak. De Gülen beweging heeft een islamitische missionaire grondslag en staat onder leiding van de Turkse islamitische prediker Fetullah Gülen. De PKK en deze beweging verschillen onderling veel. De toenadering van Ocalan veroorzaakte daarom het nodige oproer in de politieke wereld van zowel de Turken als de Koerden. De grote vraag die iedereen bezig houdt is of de Gülen beweging en de PKK samen zullen werken.

Ocalan verzocht zijn advocaten namens hem met prominenten en naasten van de Gülen beweging in gesprek te gaan om zijn boodschap aan de Hoca (Fetullah Gülen, red.) over te leveren. Deze boodschap was als volgt: “Wij hechten waarde aan de Gülen beweging. Wij hebben veel punten ingemeen waar we elkaar tegemoet zouden kunnen komen. Hun bijdrage aan de oplossing voor de ‘Koerdische kwestie’ is van groot belang en wij rekenen op hun steun. Een ontmoeting met hen is belangrijk voor het veranderen van de Koerdische beweging in een die natie wijd is…”

Natiebrede Koerdische beweging

De grote invloed van de beweging op het overwegend zeer islamitische Noord-Koerdistan wordt gezien als de grootste motiverende factor voor het verzoek van Ocalan. Toenadering van Turkse linkse politieke partijen is tot op heden toe vruchteloos gebleken. De Koerdische verzetsbeweging en de Gülen beweging zijn beide maatschappelijke bewegingen die geen directe zitting hebben in de Turkse regering. Ze opereren hierbij dus op eenzelfde niveau in hetzelfde gebied, een samenwerking zou daarom vanuit het standpunt van de PKK niet onlogisch zijn. Het doel van Ocalan is op dit moment het natiebreed (Turkije-breed) krijgen van de werkzaamheden voor het vinden van een oplossing van de Koerdische kwestie. Bovendien hoopt hij dat de pro-Koerdische Vrede en Democratiepartij (BDP) met de hulp van de beweging natiewijd meer steun zal vergaren en op deze manier als een grotere partij uit de bus zal komen tijdens de komende parlementaire verkiezingen in Turkije. De Gülen beweging is immers niet gelimiteerd aan ‘Oost-Turkije’ maar heeft een grote achterban verspreid over de hele natie.

Kritische voetnoten

Koerdische politieke partijen en bevolkingsbewegingen in Noord-Koerdistan waren in eerste instantie voorstander van de zaak, maar hadden ook zo hun kanttekeningen. Ahmet Türk, de covoorzitter van het pro-Koerdische Democratische Volkerencongres (DTK), meent dat het van belang is alle mogelijke partijen te benaderen en alle opties voor een vreedzame oplossing te belichten. Hij ziet dit als een essentiële factor in het open en transparante politieke proces waarin zij zich bevingen. Hij uitte echter wel zijn zorgen over het verzoek. “Dit moet niet veranderen in een missionaire missie van Gülen,” meent Türk. Volgens hem is er binnen een democratisch systeem genoeg ruimte voor maatschappelijke en ideologische initiatieven. Een initiatief waarbij een ideologie wordt opgelegd, acht hij echter “onjuist” en “gevaarlijk”. “De Koerden hebben geen behoefte aan missionair gedrag,” aldus Türk.

“Religie is de opium van het volk”

Een ander lid van de DTK, Altan Tan, bekritiseerde de Gülen beweging met de overweging dat religie niet als een instrument gebruikt moet worden om het volk te leiden. Hij citeert hierbij de grondlegger van het communisme Karl Marx, die stelde dat “religie de opium van het volk” is. Hij beargumenteert dat de islam in het overwegend islamitische Noord-Koerdistan gemakkelijk gebruikt kan worden om het volk te leiden en te onderdrukken, maar dat dit in essentie een verkeerde benadering is. In Noord-Koerdistan wonen er bovendien niet alleen islamieten, maar ook Koerden die het yezdanisme, christendom, jodendom en andere geloven aanhangen. Islamitische-soennitische propaganda ook op hen uitvoeren zou niet alleen vruchteloos maar ook een ludieke toenadering zijn.

Geen heil bij Gülen te vinden

De toenadering blijkt minder vruchteloos dan Ocalan zou wensen. Sinds zijn verzoek zijn de media en de politieke wereld in rep en roer geweest met de vraag of er werkelijk samengewerkt zal worden. Een antwoord op hun vraag kwam in een persverklaring die Selahattin Demirtaş, de voorzitter van de BDP voor camera’s aflegde. In deze verklaring liet hij weten dat het overleg tussen de Gülen beweging en de BDP, waaronder ook de advocaten Ocalan, niet tot een consensus heeft kunnen leiden. “Er zijn te veel onderlinge verschillen tussen de twee partijen,” laat hij weten.
“Een eventuele tweezijdige samenwerking zou van tijd tot tijd wellicht mogelijk zijn. Maar de consensus en nauwe samenwerking voor de Koerdische zaak waar wij nu naar streven, zou volstrekt irrealistisch zijn,” aldus Demirtaş. Bovendien uit hij zijn wantrouwen over de Gülen beweging, omdat zij voorheen de PKK in de media meerdere malen “oorlogvoeders”, “terroristen” en “baby-doders” noemden.

Demirtaş: “Het bloed van de BDP en de Gülen beweging kan maar niet mengen”

Volgens Demirtaş is de bijdrage van elke politieke partijen en maatschappelijke beweging ter oplossing van de Koerdische kwestie meer dan welkom. Een samenwerking met een beweging als de Gülen, die een fundamenteel ideologische structuur aanhangt, blijkt echter tot zijn grote spijt onmogelijk te zijn.

Gülen blijft stil

De Gülen beweging legde in eerste instantie zelf geen verklaringen af betreffende deze kwestie. Alle berichtgevingen in de media waren afkomstig vanuit de Koerdische kant van het verhaal. De Koerdische kwestie ligt gevoelig in Turkije, het is daarom niet verwonderlijk dat de beweging terughoudend was in het doen van uitspraken. Uiteindelijk heeft Gülen wel via zijn advocaten een verklaring naar buiten toe gestuurd. Hierin werd benadrukt dat gesprekken die gevoerd zijn, plaats hebben gevonden door een tussenpersoon die in feite niet voor Gülen persoonlijk kan spreken. Ook werd met klem te weten gegeven dat Gülen zijn leven lang zich heef ingezet voor alle creaties van God en vrede en open staat voor alle dialoog. Hij zou zijn leven lang geweld vermeden hebben. Hierom zou het beledigend zijn te denken dat Gülen in zee zou gaan met “de gewelddadige PKK”. Het is bovendien opvallend dat het woord ‘Koerd’ in de verklaring geen enkele keer gebruikt werd. In plaats daarvan werd er gebruik gemaakt van termen als “verschillende groeperingen” en “diversiteit in de maatschappij”. Het lijkt er op dat het woordje ‘Koerd’, dat jarenlang taboe is geweest voor Turken, binnen de Gülen beweging nog steeds niet geaccepteerd wordt.

Geen twee kapiteins op één schip

Ondanks de goede bedoelingen, lijkt een samenwerking tussen de Koerden en islamieten van de baan. Beide schepen zullen op hun eigen manier het Koerdisch grondgebied blijven bevaren, kapitein zijn van hetzelfde schip blijkt voor beide partijen immers een onmogelijke opdracht te zijn.

Bron: Azady.nl, Taraf, Hürriyet, Radikal, ANF

In een correspondentie tussen de Amerikaanse ambassade in Bagdad en Washington wordt er bericht over de nauwe samenwerking tussen Talabani en brigadier-generaal Qassem Suleimani, commandant van de Iraanse Quds Brigade. De Amerikanen zijn bijzonder geïnteresseerd in deze samenwerking, omdat de Quds brigade een speciale eenheid vormt binnen de Iraanse revolutionaire garde en onder directe leiding van de Opperste Leider Ali Khamenei staat. Bovendien zou Suleimani belast zijn met een belangrijke opdracht: het verkrijgen van totale grip over de politieke situatie in Irak door Iran.

Volgens het rapport is Talabani één van de negen Iraakse politici die direct contact hebben met brigadier-generaal Qassem Suleimani. Talabani zou in het stadje Tewele, op de grens tussen Irak en Iran, tot tweemaal toe Suleimani ontmoet hebben. De inhoud van beide ontmoetingen is echter niet bekend. Volgens het rapport is het geen toeval dat juist Talabani is benaderd door Suleimani. “De Patriottische Unie van Koerdistan (PUK) en Iran hebben een historische band. Iran is niet blij met de verschillende rivaliserende sjiitische partijen in het Iraakse parlement. Waarschijnlijk is de taak nu aan Talabani om deze breuk te lijmen”, aldus het rapport. Inmiddels hebben de twee grootste sjiitische blokken in het Iraakse parlement, de Verenigde Iraakse Alliantie (VIA) en de Rechtstaats Lijst van premier Al-Maliki, een alliantie gevormd. Het aandeel van Talabani hierin is nog altijd onbekend.

Gorran

Gorran wordt omschreven door Amerikaanse diplomaten in Bagdad als een “niet in te schatten factor in de Iraakse politiek”. Duidelijk is dat de Amerikanen vooral geïnteresseerd zijn in de verhouding tussen de PUK en Gorran. Volgens de Amerikanen heeft Gorran langdurige financiële steun nodig, indien zij de partij van Talabani uiteindelijk van zijn troon willen stoten. Ook hierin wordt de invloed van Iran geëvalueerd. “Iran is in staat de financiële factor van Gorran op te lossen dankzij zijn nauwe banden met de Jaf-stam, waar veel leden van deze beweging uit voortgekomen zijn. Dit wordt echter een riskante onderneming, omdat Iran hiermee zijn banden met Talabani in gevaar brengt”, aldus het rapport. Over de betrekkingen tussen de Amerikanen en Gorran wordt echter niets bekend gemaakt.

KDP

De samenwerking van de Amerikanen en de Democratische Partij van Koerdistan (KDP) wordt explicieter omschreven door het diplomaten van de Amerikaanse ambassade in Bagad  dan die van de PUK en Gorran. Hoshyar Zebari, een politbureaulid van de KDP en de Iraakse minister van Buitenlandse Zaken, zou gegevens van 39 Iraanse diplomaten in Irak aan de Amerikanen hebben doorgespeeld. Na een intern onderzoek door de Amerikanen is gebleken dat negen van deze diplomaten in dienst zijn van het Iraanse leger of leden zijn van de Iraanse inlichtingendienst (Ettela’at, red.). “We hebben Zebari verzocht deze diplomaten geen visum te verstrekken om Irak binnen te komen. Het is ons echter niet duidelijk in hoeverre Zebari naar ons verzoek geluisterd heeft”, aldus het rapport.

Kerkuk

Nog opmerkelijker is de oplossing voor de status van de olierijke Koerdische stad Kerkuk in Zuid-Koerdistan. Massoud Barzani, president van Zuid-Koerdistan, heeft tijdens de verkiezingen van juli vorig jaar benadrukt “geen concessies te willen doen als het om Kerkuk gaat”. Een populaire verkiezingsuitspraak die hem een nieuwe ambtstermijn als president bezorgde. Rapporten van de Amerikaanse ambassade in Bagdad bewijzen echter het tegendeel. Op 24 januari 2010 stuurde Murat Özçelik, Turkse diplomaat in Irak, een verslag van zijn bijeenkomst met Massoud Barzani over de status van Kerkuk naar de Amerikaanse ambassade in Bagdad. In dit verslag schrijft Özçelik dat Barzani een “Koerdisch-Turkmeense onderhandelingscomité” voorstelt en dat de leiding over het Turkmeense gedeelte van dit comité door de Turkse ambassade genomen zou moeten worden. Ook zou de minister van Buitenlandse Zaken van Zuid-Koerdistan te kennen hebben gegeven dat de leiding over Kerkuk in de toekomst “niet uitsluitend in Koerdische handen zou moeten vallen”. Tot slot adviseert Özçelik dat, gezien de uitspraken van Barzani, Turkije actief betrokken moet blijven bij de kwestie.

Toegeven of ontkennen

De uitgelekte documenten op Wikileaks voegen in wezen geen nieuwe informatie toe aan wat algemeen aangenomen werd op de Koerdische politieke arena. De beurt is nu aan de Koerdische politici om eindelijk toe te geven of met harde bewijzen te ontkennen wat Wikileaks los heeft gemaakt.

Bron: Azady.nl, Wikileaks, Awene

Demonstratie tegen journalistieke onderdrukking in Zuid-Koerdistan (Slemani 2010)

De vrije media worden in democratische landen als het vierde machtsinstrument gedefinieerd. In landen waar de democratie minder ontwikkeld is, worden zij als onderdeel en verlengde van het politieke systeem beschouwd. De vraag is echter hoe het gesteld staat met de media in Zuid-Koerdistan. Is er sprake van vooruitgang, of juist achteruitgang op het gebied van vrije media? En in hoeverre is hier in Nederland iets van terug te vinden?

De Koerdische media in Zuid-Koerdistan hebben sinds de volksopstand van 1991 verschillende fases doorgemaakt. De Koerdische partijen zagen de verschillende media al snel als hulpmiddel voor het verspreiden van hun politieke propaganda. Hiervoor werden kranten, radio’s en lokale televisiezenders opgericht. En tijdens de eerste parlementsverkiezingen van 1992 kregen de partijmedia een grote rol toebedeeld. Deze rol groeide in de loop van de interne oorlog (1994-1998). De partijmedia waren namelijk niet alleen bezig met het maken van reclame voor hun eigen partij. Zo behoorden tot hun hoofdtaken bovendien het zwartmaken van andere partijen en het aanmoedigen van gevechten tussen hen. In archieven zijn de beschamende scheldwoorden uit deze donkere periode nog steeds terug te vinden.

Na de interne oorloog hielden de journalisten van de partijen zich voornamelijk bezig met de dagelijkse presentatie van nieuwsberichten, die in feite geen nieuwswaarde hadden. Bezoeken van vele leiders, talloze felicitaties voor elke gebeurtenis, persverklaringen, toespraken en grote foto’s met glimlachen van leiders worden op deze manier al jaren aan de gewone burger als belangrijk nieuws voorgeschoteld.

Zorgwekkende ontwikkelingen

Als reactie op deze partijpolitiekgerichte en leidervererende media, hebben schrijvers en journalisten, die zich in deze gecensureerde media niet konden vinden, zelf kranten en tijdschriften opgericht. De financiering is echter altijd een moeilijk te realiseren punt geweest, terwijl hun collega’s in dienst van de partijen, hier niet mee te kampen hadden. Een goed salaris en bonussen voor artikelen, die de partij en de leiders verheerlijken, waren aangename aspecten die zij in ruil voor het inleveren van hun onafhankelijkheid en betrouwbaarheid kregen.

Demonstratie na de moord op de journalist Sardasht Osman (mei 2010)

Niet alleen het geld vormt nog steeds een obstakel, maar de bedreigingen en mishandelingen vormen ook grote belemmeringen voor partijonafhankelijke journalistiek. De prijs van moedige woorden en kritische blik op de corruptie is hoog. Sardasht Osman en Sorani Mama Hama vormen twee niet-levende voorbeelden van de onderdrukking van journalisten die het oneens zijn met het beleid van de partijen en hun leiders. De huidige rechtszaken tegen enkele kranten en tijdschriften in Hawler vormen een theatrale vertoning, als het om de vervolging van het vrije woord gaat. Schadevergoedingen van miljoenen euro’s worden gevraagd voor de zogenaamde immateriële schade die de partijen door publicaties zou zijn aangedaan, terwijl deze journalisten amper van hun inkomsten rondkomen. Bepaalde schadevergoedingen zijn in de orde van grootte van boetes die grote multinationals opgelegd krijgen bij monopolie en grote wetsovertredingen.

Geen vooruitgang

Om de historie van de media van de laatste twee decennia in Zuid-Koerdistan in beeld te brengen, kan worden volstaan met enkel het raadplegen van de archieven. Daar kan teruggevonden worden in hoe sommige journalisten van de partijen de strijders aanmoedigden bloedige gevechten aan te gaan, andersdenkenden voor landverraders werden uitgemaakt en hoe financiële sancties zijn ingezet om de andersdenkende schrijvers en journalisten te bestrijden. Bovendien tonen de vermeldingen van de bedreigde, mishandelde en vermoorde journalisten de mate van tolerantie aan.

Wie betaalt, die bepaalt

De media misbruik beperkt zich niet tot de grenzen van Koerdistan. De partijen en sommige politieke figuren proberen zelfs Koerdische jongeren in Nederland via gesponsorde internetsites en verenigingen te beïnvloeden. Dit proces kan als onderdeel van hun hersenspoelingcampagne gezien worden. Helaas zijn sommige jongeren niet in staat om de bovengenoemde praktijken te herkennen, omdat zij in Europa zijn opgegroeid en de situatie in deze gebieden niet kennen. Bovendien kan het financiële aspect een stimulans zijn om dit soort hersenspoelende partijprojecten te steunen. Het bittere feit blijft dat sommigen bewust of onbewust actoren van allerlei partijprojecten worden. Ten slotte kan men niet én geld van een partijleider ontvangen én beweren dat zij onafhankelijk zijn. Het is immers wie betaalt, die bepaalt.

In 1980 werd voor de derde keer een staatgreep door het leger gepleegd. Onder leiding van Kenan Evren, die hierbij tot de zevende president van Turkije werd benoemd, werd de grondwet nogmaals gewijzigd in 1982. De vernieuwingen in de grondwet werden aangenomen nadat het volk voor 89% in een referendum “Ja” stemde. Uit angst voor vervolging door de regering die met ijzeren hand regeerde, was de animo om tegen de wijzigingen te stemmen niet groot. [1]

De stichter en eeuwige leider van het Turkse Republiek, Mustafa Kemal Atatürk

Met deze wijzigingen zou de Turkse grondwet ‘democratischer’ moeten worden. Dit was echter niet het geval. De Turkse staat is immers gefundeerd op de idealen van de wijle Turkse militaire machthebber Mustafa Kemal Atatürk. Het uitgangspunt van zijn ideologie, het Kemalisme, was gebaseerd op Turks nationalisme. Zelfs de Islam werd ondergeschikt aan dit nationaliteitsgevoel. Volgens de Kemalistische ideologie bestaan alleen de Turken en de Turkse cultuur binnen Turkije. Het bestaan van andere bevolkingsgroepen of culturen binnen Turkije wordt ontkend of zelfs onmogelijk gemaakt. Deze assimilatie- en ontkenningspolitiek leidde in de jaren twintig en dertig reeds tot een aantal Koerdische opstanden, die door het Turkse leger bloedig werden onderdrukt, zoals bijvoorbeeld de Dersim opstanden.

De Dersim Genocide

In Dersim (Tunceli) is een meerderheid van de bevolking alevitisch. In de tijd rond 1935 had de Turkse regering weinig controle over dit gebied. Zij trachtte meerder malen meer controle over dit gebied te krijgen, maar de lokale bevolking verzette zich hier tegen. Hiervoor hadden al andere opstanden plaatsgevonden in Turkije die uit de hand waren gelopen. Om te voorkomen dat dit weer zou gebeuren, greep het Turkse leger preventief extra hard in met militaire acties. Dit leidde echter tot een exponentiële vergroting van de tegenstand onder de bevolking van Dersim. Tienduizenden deden mee aan de opstand, desalniettemin zette de Turkse staat zijn militaire acties voort. Bij deze militaire acties kwamen ongeveer veertigduizend burgers om het leven. Ook werden ongeveer twaalfduizend burgers gedwongen in ballingschap naar centraal- en west- Turkije te vertrekken.

Foto genomen door een Turkse officier ter plaatse. Dersim ’38

Het Kemalisme

Het Kemalisme wasin de jaren ’30 een trendvolger van het op dat moment bloeiende Europese nationalisme. Veel zaken, zoals “het creëren van minderheden”, “het af laten zwakken van nationalistische gevoelens” en “het beledigen van Atatürk of de Turken en Turkije”, werden strafbaar gesteld. In dit opzicht lijken veel wetten op de wetten zoals die bestonden in het oude fascistische Italië onder leiding van ex-dictator Mussolini. [2]

Italië is sindsdien hervormd van een dictators’ eenmanszaak tot een democratische republiek met nieuwe wetten. Het uitgangspunt van de huidige Turkse grondwet is echter, ondanks de bewogen geschiedenis en vele grondwetswijzigingen, altijd het Kemalisme gebleven. Dat is logisch gezien het feit dat de grondwet steeds door het leger herschreven werd, de beschermer van de seculiere Turkse staat.
In de laatste versie van grondwet van de vorige eeuw, de herschreven versie van 1980, zijn alleen de Joden, Grieken en Armeniërs als minderheden gespecificeerd. Zij kregen hier echter niet veel voordelen mee, op enkele minderheidsprivileges en ‘erkenning’ na. De Koerden werden onder de noemer ‘islamitisch’ geschoven en niet als een bevolkingsgroep anders dan de Turken erkend. Turks bleef de enige taal en in de praktijk waren alle inwoners een ‘Turk’. Jezelf anders kwalificeren, zoals een Armeniër of een Koerd, was een risico op problemen. Dit is goed terug te zien aan de populaire staatmotto’s van Turkije, namelijk “een volk, een staat” en “Gelukkig is hij die zegt ‘Ik ben een Turk’”. [4]

Een sleutelbepaling in de Turkse grondwet is artikel 13. Dit artikel vat alle verbodsbepalingen in de grondwet samen en is typerend voor de wettelijke situatie in Turkije. Het artikel luidt als volgt:

Onduidelijke wetgeving

Veel wetten in het Turkse wetboek zijn vaag en worden niet gespecificeerd. Voor de gewone burger is het vaak volstrekt onduidelijk wat wel en niet toegestaan is. De Turkse grondwet legt zo als het ware de basis voor ongelijkheid en willekeur. Op deze manier kunnen op willekeurige gronden fundamentele burgerrechten door de uitvoerende macht gemakkelijk beperkt worden.

In 1992 is de zogenaamde ‘antiterrorismewet’ ingevoerd, voornamelijk als reactie op de oorlog in Noord-Koerdistan. Artikel 8 vormt de kern van deze wetgeving. Dit artikel stelt diegenen strafbaar die “vergaderen, ageren of publiceren ten nadele van de eenheid van de Turkse Republiek.” Ook hier worden vage begrippen gehanteerd. Wat is bijvoorbeeld vergaderen tegen de eenheid van de Turkse Republiek? Ook deze bepalingen kunnen ruim worden geïnterpreteerd en willekeurig worden toegepast.

Op dit moment zitten velen in Turkse gevangenissen vast onder de beschuldigingen op grond van artikel 8 van de antiterrorismewet. Personen die gearresteerd zijn op basis van deze wetgeving kunnen tot 30 dagen worden vastgehouden zonder toegang tot familie, vrienden of een advocaat. Deze bepalingen zijn bovendien in strijd met internationale verdragen zoals het door Turkije gerectificeerde Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). In het EVRM staat bijvoorbeeld gespecificeerd dat iedereen ten alle tijden recht heeft op een advocaat. De antiterrorismewetten van Turkije houden hier echter geen rekening mee. [3]

Uit recente hongerstakingen en berichten van Amnesty International en de Turkse Mensenrechtenvereniging IHD blijkt bovendien dat in Turkse gevangenissen martelingen, verdwijningen en buitenechtelijke executies aan de orde van de dag zijn.
Alles overwegend legt deze antiterrorismewet, welk wellicht ook als terrorismewet benoemd kan worden gezien de gevolgen ervan, de basis voor staatsterreur. Zo blijkt dit ook uit de artikelen 15 en 20, op gronde waarvan folteraars rechtsbijstand, eventuele identiteitsbescherming via plastische chirurgie en nieuwe identiteitspapieren kunnen krijgen van de overheid. [2]

De ontkenning houdt stand

De Koerden hebben op verschillende manieren geprobeerd verandering in de situatie te brengen. Op een politieke manier zijn zij hier tot nu toe echter niet goed in geslaagd. Het Turkse militaire apparaat heeft namelijk een grote invloed op het leven in Turkije. De militairen hebben zich altijd opgeworpen als bewakers van het Kemalistische gedachtegoed. Wanneer dit gedachtegoed teveel in gevaar kwam, zochten zij de oplossing bij het plegen van een staatsgreep.

Al bij al ontkent de Turkse grondwet dus alles en iedereen behalve de Turken en Turkije. Het is daarom ook belangrijk dat deze grondwet wordt verandert in een die meer democratisch is. Zonder een democratische grondwet is een democratisch Turkije immers onmogelijk.

Recente ontwikkelingen

Dit jaar is het Turkse volk voor een derde keer naar de stembussen gegaan om te stemmen op wijzigingen van de grondwet die voorgesteld werden door de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). Nadat een meerderheid van de bevolking tijdens het referendum zijn steun heeft betuigd voor de wijzigingen, zijn deze ingevoerd. Het wijzigingspakket behuisde wijzigingen die o.a. ingrepen op: de samenstelling van het hoger gerechtshof, privacy recht, verbod om het land te verlaten indien een rechtszaak lopende is tegen de persoon in kwestie, kinderrechten en –bescherming, collectieve arbeidsovereenkomsten en de samenstelling en structuur van het militaire gerechtshof en hoger gerechtshof. [1]

De grondwet werd dus voor een derde keer onder handen genomen. Maar ook na deze wijzigingen wordt er nog steeds geen woord over de Koerden, of het bestaan van andere etniciteiten binnen de Turkse staatsgrenzen, in gerept. Het “één volk, één staat” principe houdt nog steeds stand.

Bronnenlijst:
-[1] Zeven vragen over het Turkse referendum
-[2] Turkse grondwet: reglement van een kazerne? – H.P. Kooijmans van Heemskerck
-[3] Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
-[4] Constitution of Turkey – Ethnic Rights

"Te veel olie in Koerdistan?" (Slemani 2010)

Zeeën van olie maar geen schip om het mee te bevaren. Terwijl we het jaar 2011 naderen, is er nog steeds een groot te kort in het aantal olieraffinaderijen in Irak om de ruwe olie in zijn bodem te kunnen verwerken.

Olie, van levensbelang

Het belang van olie kan mooi geïllustreerd worden aan de hand van het volgende voorbeeld. In 2003 vielen de Verenigde Staten Irak binnen. Het enige ministeriële gebouw dat zij direct bewaakten bij aankomst in Bagdad, was de Ministerie van Olie; alle overige ministeries bleven onbewaakt en als het ware vrij om geplunderd te worden.
De vraag wie geautoriseerd is buitenlandse olie maatschappijen toestemming te verlenen om in de Koerdistan Regio te werk te gaan, is de laatste aantal jaren een belangrijk punt van controverse geweest tussen de Centrale Regering in Bagdad en de Regionale Regering van Koerdistan (KRG). Een opzienbarende 98% van het nationaal inkomen wordt namelijk gegenereerd door de export van dit waardevolle goedje. Dit is een verbazingwekkende en moeilijk te bevatten feit, gezien de komst van een ontelbaar aantal buitenlandse bedrijven van buiten de oliesector en de snelle groei van de agrarische sector, dankzij de vestiging van vele kassen aan de buitenranden van verschillende gemeentes.

Maar toch, ondanks het grote belang van deze sector en de afhankelijkheid van het Iraakse volk eraan, lijkt een goede organisatie en kundig bestuur van de verschillende componenten nog ver te zoeken. Zo maakt Kerkuk, de stad die Irak in bijna de helft van zijn olie export voorziet, dagelijks bij de ingang van haar eigen tankstations kilometers lange files mee. Als een gevolg van dit probleem is er ook veel vraag naar gebrekkige zelfgemaakte benzine op de zwarte markt, dat bij veelvuldig gebruik de motoren van het voertuig kan beschadigen.
Bovendien wordt de ruwe olie nog steeds ingeruild voor de geraffineerde olie uit Turkije, omdat Irak nog steeds onvoldoende olieraffinaderijen telt om hier zelf voor te zorgen; een werkmethode die stamt uit de tijd van voor de invasie van 2003.

Vlammade Baba Gurgur olieveld in Kerkuk Uitvergroot: Man en vrouw die op het punt staan hun vasten te verbreken (Ramadan 2010)

Vragen blijven onbeantwoord

Gevoeligheid onder de autoriteiten speelt in de oliekwestie van Irak tot op zo een hoogte een rol, dat het tot argwaan van de toeschouwers leidt. Tijdens een Chatman House sessie waar de president van Zuid-Koerdistan, Massoud Barzani, te gast was, werd door een journalist van de New York Times een vraag gesteld. Zelf was ik een van de toeschouwers. De journalist vroeg aan Barzani hoeveel vaten olie er exact dagelijks door de KRG geleverd werden. De president weigerde echter antwoord te geven op deze vraag en verwees de journalist door naar Ashti Hawrami, de Minister van Natuurlijke Bronnen die ook bij deze sessie te gast was. Een antwoord op zijn vraag heeft de journalist tijdens deze sessie uiteindelijk nooit gekregen.

Hier komt bovenop dat een grote hoeveelheid aan informatie over de oliekwestie niet openbaar bekend is. Tijdens mijn ontmoeting met de voormalige directeur van een Iraakse olie gigant op 6 augustus 2010 in Slemani (Sulaimaniyah), beweerde deze man dat Irak, en dus niet Saoedi-Arabië, officieus de meeste oliereserves van de wereld in zijn bezit heeft. Of dit nou waar is of niet, het voegt alleen maar weer toe aan de complexiteit die achter de Iraakse olie industrie schuilgaat.

Raz Jabary is student aan de Imperial College Londen en vicevoorzitter van de Politieke Filosofie Sociëteit van deze universiteit, de Imperial College Londen Political Philosophy Society (ICU PPS).

Vroeger dacht men dat een foto een ‘window of truth’ was. Een beeld sprak meer dan duizend woorden, daarom zou het ook ‘onmogelijk’ zijn dat een foto een verkeerde indruk kon geven van de werkelijkheid. Fotojournalistiek is ooit begonnen als een eerlijk beroep. Er was geen noodzaak te liegen, de foto zei immers alles wat er te zeggen viel. Tegenwoordig is dit anders. De geschiedenis leert ons dat de mens beelden nodig heeft om echt te beseffen wat er aan de hand is. De no-fly-zone in Zuid-Koerdistan werd pas ingesteld door de Verenigde Staten nadat verschrikkelijke beelden van vluchtende Koerden verschenen en de wereld overgingen. Het Amerikaanse volk kwam pas in opstand tegen de oorlog in Vietnam, toen foto’s van deze oorlog werden gepubliceerd in kranten. Met andere woorden: de geschiedenis kan veranderd worden door de publicatie van bepaalde beelden. En net zoals de geschiedenis, kunnen ook beelden zeer goed gebruikt worden als hulpmiddel bij hate-speeches, ofwel haatpropaganda.

Augustus 1992. Een team van journalisten van het Engelse netwerk Independent Television Networks (ITN) wordt naar Noord-West-Bosnië gestuurd. De opdracht? Beelden verkrijgen van de vele veronderstelde concentratiekampen in Bosnië. Volgens verslaggeefster Penny Marshall was de opdracht vrij streng: Zonder goed materiaal kon het team niet thuiskomen. De reis naar Bosnië begon samen met Ian Williams van Channel Four en Ed Vulliamy van de Guardian. De journalisten bezochten het gevangenenkamp Omarska, waar meer dan duizend mannen als krijgsgevangenen van het Servische leger werden vastgehouden. In de omgeving van het kamp vonden constant schietpartijen plaats. Het kamp kwam over als luguber, een concentratiekamp was het echter zeker niet.. Jammer, want dit was niet waar de journalisten naar op zoek waren. Maar toen kwam er verandering in de situatie. Ze kregen te horen dat ze in het nabijgelegen Trnopolje het gewenste materiaal wel zouden kunnen schieten. Ze ging naar het kamp. Volgens geruchten zou dit een concentratiekamp zijn waar gevangenen gemarteld zouden worden. Deze geruchten kwamen echter niet overeen met de werkelijkheid. Toch moesten de journalisten iets doen om de wereld te kunnen laten zien dat de geruchten juist waren… [4]

In de dagen daarop kreeg de wereld te zien wat er ‘echt’ aan de hand was in Bosnië. Foto’s verschenen in kranten en televisiestations zonden reportages uit. Tijdschriften begonnen zelfs te concurreren over wie het meest gruwelijke beeld kon publiceren. De wereld verkeerde in schoktoestand. Veel media vergeleken de situatie in Bosnië met de concentratiekampen uit de Tweede Wereldoorlog. Het is dan ook begrijpelijk dat het niet lang duurde voordat de internationale gemeenschap zich begon te bemoeien met het conflict in Bosnië. Zo waren in de Verenigde Staten de verkiezingen tussen Bill Clinton en George Bush senior volop opgang. Beiden gebruikten deze kwestie tijdens hun campagne voeringen voor hun buitenlandsbeleid.

De foto die de wereld voor de gek hield

Waar hebben Marshall en haar collega’s toch nog een scène gevonden, die de hele wereld heeft gechoqueerd? Een scène die zo machtig was, dat de internationale gemeenschap zich ermee begon te bemoeien. Zoals gemeld deden er geruchten over een dergelijke kamp te ronde. De gevangen genomen mannen werden er ‘gefolterd’ door de Servische militairen. De Bosnische moslim Fikret Alic was een van die ‘gevangenen’. De foto was schokkend, dat is een feit. Maar een nog belangrijker feit is dat Fikret Alic en de andere mannen niet waren opgesloten achter een hek van prikkeldraad, er was namelijk helemaal geen hek van prikkeldraad rond het Trnopolje kamp. Het was geen gevangenis, het was een vluchtelingencentrum. Volgens een Duitse journalist die deze kwestie aankaartte, konden de vluchtelingen het kamp in en uit lopen. Door de positie van de camera’s zou een misleidende indruk zijn opgewekt. Op de foto is namelijk duidelijk te zien hoe het prikkeldraad aan de kant van de ‘gevangenen’ zit bevestigd, ze zouden dus eenvoudig kunnen uitbreken.
Er zijn verschillende opvattingen over wat er gebeurd is. Het is nog onduidelijk of Fikret Alic zo mager was als resultaat van een ziekte waaraan hij in zijn jeugd mee te kampen had, of dat hij werkelijk gemarteld werd door Servische militanten. Vele jaren later verklaarde Fikret Alic toch in een interview dat hij zo mager was omdat hij zijn eten niet kon binnenhouden, als gevolg van verwondingen veroorzaakt door de Servische militanten. [4]

Keuze van de fotograaf

De opdracht gegeven aan Marshall en haar collega’s was gebaseerd op geruchten. Zij publiceerden een beeld dat niet overeenkwam met de werkelijkheid. Een foto is altijd een interpretatie van de werkelijkheid. De fotograaf kiest de tijd, het kader, de belichting, perspectief, enzovoort. Zo beeldt de fotograaf de werkelijkheid af. Van compositie tot de symbolische betekenis ervan, iedere foto is, door de vele keuzes die de fotograaf tijdens het fotograferen maakt, bij voorbaat gemanipuleerd. Je zou kunnen zeggen dat dat precies is wat Marshall en haar collega’s deden. Ze creëerden een afbeelding van de werkelijkheid. Jaren later is immers gebleken dat er wel degelijk martelingen plaatsvonden in het kamp. Is wat zij deden daarom ook geoorloofd?

De beroemde foto van Eddie Adams: ‘Bullet in the head’. Het werd gepubliceerd in grote getallen door de westerse en communistische persagentschappen. Noord-Vietnam liet met deze foto zien dat er een burgeroorlog gaande was tussen een corrupt regime in Zuid-Vietnam en een vrijheidsbeweging in Noord-Vietnam. Het westerse publiek zag de foto vooral als een bevestiging van een verschrikkelijke, zinloze en criminele oorlog onder leiding van de Verenigde Staten.

Ontwikkelingen

Wat zeggen deze ontwikkelingen over ons als samenleving en over de ontwikkeling van de journalistiek? Het principe van het eerste fotoagentschap ter wereld, Magnum Agency, was: natural, no staging, no agendas. De allereerste fotojournalisten zagen zichzelf als waarheidzoekers en gedurende een lange periode deden zij dit ook. De journalisten van het Britse nieuwsteam hielden zich achter niet aan de principes van Magnum Agency. Zij gaven een niet-natuurgetrouwe indruk van de werkelijkheid, zij hadden alles in scène gezet en zij hielden er ook een geheime agenda op na. Je zou kunnen stellen dat dit totaal in strijd is met de normen en waarden van eerlijke fotojournalistiek. Wij als maatschappij voelden ons nadat dit boven water kwam dom en voor de gek gehouden. Het verschil niet tussen een echte ‘objectieve’ foto en een in scène gezette foto hadden wij immers niet kunnen zien. We waren gekwetst en gaven de schuld aan de fotojournalisten.

De macht van het beeld ligt in het feit dat het grote aantallen mensen kan bereiken en beïnvloeden. Het is dan ook niet wonderbaarlijk dat door staatsgerunde media deze tactiek gebruiken bij indoctrinatie van volken. Doorzoek iedere Turkse nieuwswebsite en je zult geen enkele ‘mooie, goede, aantrekkelijke’ foto van Abdullah Öcalan, de leider van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK), vinden. Aan de andere kant: doorzoek iedere Koerdische nieuwswebsite en je zult geen ‘mooie, goede, aantrekkelijke’ foto van Recep Tayyep Erdogan, de premier van Turkije vinden. Waarom? Media weten dat afbeeldingen een belangrijk onderdeel zijn van de beeldvorming. Een grimmige foto van Öcalan zal een ‘zichtbare’ bevestiging geven van wat de Turkse overheid over hem predikt. Hetzelfde geldt voor de Koerdische media ten opzichte van de Turkse leiders. Punten van kritiek en opmerkingen worden niet altijd even snel gemaakt. Wij als volk accepteren eigenlijk gewoon dat onze mening op deze manier wordt beïnvloed door de media en in zekere zin door de staat. Betekent dit dan het einde van eerlijke onafhankelijke journalistiek?

Bronnen:

[1] Youtube, Judgment! 1/3 – The Bosnian ‘Death Camp’ Accusation: An Expose
[2] Youtube, Judgment! 2/3 – The Bosnian ‘Death Camp’ Accusation: An Expose
[3] Youtube, Judgment! 3/3 – The Bosnian ‘Death Camp’ Accusation: An Expose
[4] Artikel, Het concentratiekamp dat er niet was, Rolf Hartzuiker, 2000

Door Dil Yilmaz
Foto: ANP

1-Hoe heeft de huidige Turkse grondwet het met de Koerden voor?

In de Turkse grondwetgeving zijn er rechten gereserveerd voor etnische minderheden. Deze zijn opgesteld zoals vastgesteld in het verdrag van Lausanne in 1920. De etnische minderheden worden echter gedefinieerd op basis van religie. Zo worden er speciale rechten verleend aan de joden en de orthodox-christelijke Armeniërs en Grieken. De Koerden die ongeveer achttien procent van de bevolking binnen de Turkse landsgrenzen vormen, worden niet als minderheid genoemd. Zij worden echter gelijk gesteld aan de Turken aangezien het in beide gevallen om ‘moslims’ gaat. Feitelijk komt het er op neer dat Koerden als Turken beschouwd worden en er geen rechten ter bescherming noch ter erkenning van hun taal en cultuur in de Turkse grondwet zijn opgenomen.

2-Is de grondwet al eerder veranderd?

Voor het Turkse volk is dit de derde keer dat het naar de stembussen zal gaan om te stemmen op grondwetwijzigingen. De laatste keer gebeurde dit ook op 12 september, alleen dan wel in 1982. De wijzigingen waren het gevolg van een fascistische legercoup. De destijds vernieuwde grondwet werd aangenomen nadat het volk voor 89% “Ja” stemde. Uit angst voor vervolging door de regering die met ijzeren hand regeerde, was de animo om tegen de wijzigingen te stemmen niet groot. De tijd waarin het leger regeerde was een tijd van oppressie en vele executies van het verzet. Tevens bereikte met de wetswijzigingen de Koerdische onderdrukking haar toppunt. De rechten van het volk werden verder ingeperkt en als tegenreactie ontstond de militante tak van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK), de HPG.

3- Hoe kan de grondwet gewijzigd worden?

De Turkse grondwet kan op twee manieren gewijzigd worden. De eerste manier is door aanname van de wijzigingen met de steun van minstens tweederde van het parlement. De wijzigingen kregen echter onvoldoende steun om goedgekeurd te worden. Een alternatief is aanname met behulp van een bevolkingsreferendum, hierbij is een simpele meerderheid die ”Ja” stemt voldoende om de wijzigingen door te voeren. Sinds 1 augustus is het al mogelijk om aan de staatsgrenzen te stemmen voor iedereen die een Turkse nationaliteit heeft maar niet woonachtig in Turkije is.

4-Wat wordt er gewijzigd?

De AKP heeft de wetsvoorstellen voorgesteld omdat zij gelooft dat met deze wijzigingen de grondwet democratischer zal zijn. Bij de toespraak die de premier hield tijdens de presentatie van de wijzigingen liet hij het er niet op na om enkele emotionele tranen te laten vallen en te stellen dat de voorgestelde wijzigingen aangenomen moeten worden om de eer van de geëxecuteerden tijdens de legercoup, die tot grondslag ligt van de huidige wetgeving, hoog te houden.
Het wijzigingspakket behuisd wijzigingen die o.a. ingrijpen op: de samenstelling van het hoger gerechtshof, privacy recht, verbod om het land te verlaten indien een rechtszaak lopende is tegen de persoon in kwestie, kinderrechten en –bescherming, collectieve arbeidsovereenkomsten en de samenstelling en structuur van het militaire gerechtshof en hoger gerechtshof.
De meningen over het nut en de bedoeling van deze wijzigingen zijn verdeeld.

5-Wat vinden de Koerden van het referendum?

De Vrede en Democratie Partij (BDP) boycot het referendum. De kern van de zaak is samen te vatten aan de hand van de uitspraak die Gülten Kushanak deed op 20 augustus tijdens een persconferentie van haar partij: “Wij zullen niet tegen de wijzigingen stemmen en zodoende de levensduur van de huidige fascistische grondwet verlengen. Noch zullen wij voor de wijzigingen stemmen en zo een nieuwe fascistische grondwet steunen”.
Het onderliggende principe voor de boycot is het feit dat de Turkse grondwet het bestaan van de Koerden ontkent. De Turkse grondwet kent als kern het “één volk, één staat principe”. De BDP stelt dat een grondwet het fundament van een staat vormt en iedereen vertegenwoordigt.
De BDP beargumenteert dat, aangezien de huidige grondwetgeving de Koerden niet erkent en de wijzigingen hier ook geen verandering in brengen, de Koerden niet naar de stembussen zullen gaan. Zoals één van de propaganda slogans van de BDP luidt: “Als wij niet in de grondwet voorkomen, zullen wij ook niet naar de stembussen komen”.

Voor een heroverweging van de oproep tot boycot eiste de BDP eerst o.a.:
- Een democratischer grondwet terug te zien, waarbij alle inwoners van het land vertegenwoordigt en gerepresenteerd worden,
- Een verlaging van de kiesdrempel van tien naar vijf procent,
- De vrijlating van gevangen genomen Koerdische politici en parlementariërs.

De Turkse regering gaf geen gehoor aan de eisen van de BDP.

6-Wat vind de Turkse oppositie van de wijzigingen?

Republikeinse Volkspartij (CHP)
De CHP steunt de status quo. Dit betekent dat zij tegen de grondwetswijzigingen zijn en het volk oproepen om naar de stembussen te gaan om ‘nee’ te stemmen. In hun campagne voeringen noemden zij de veranderingen “onsamenhangende incomplete wijzigingen die alleen de AKP tot dienst zullen zijn, hen aan meer macht zullen helpen en de antidemocratische wetgeving van 1982 intact zullen laten”. Bovendien beloven zij dat zij, als zij eenmaal verkozen worden tot de regerende partij in de toekomst, met een ander pakket van wijzigingsvoorstellen zullen komen en voor een nieuwe grondwet zullen zorgen waar het gehele Turkse volk over eens zal zijn.

Nationalistische Volkspartij (MHP)
De MHP was het grotendeels eens met de CHP. Maar zij gingen een stap verder dan de CHP. Zo stelden zij bijvoorbeeld in hun propaganda dat de AKP de wijzigingen slechts invoert om de VS en EU tevreden te stellen. Daarnaast legden zij in hun campagnes ook een zwaar accent op intimidatie van het volk met uitspraken over dreigend terrorisme.
De MHP is ultra rechts nationalistisch en reageert telkens heftig op elke potentiële vorm van separatisme of bedreiging van de ‘Turksheid’. Ook in hun campagnevoering tegen het referendum was dit terug te zien. Het wijzigingenpakket van de AKP bevat een wijziging waarmee het moeilijker zal zijn een parlementariër te verbannen die tot een partij behoren, die gesloten is wegens het voeren van protesten tegen de Turkse staat. De MHP stelt dat als gevolg van zo een wijziging “Terroristen en separatisten vrij spel zullen krijgen binnen het parlement en de weg voor het verdelen van het land vrij gemaakt wordt”. De partij propageerde daarom dat het pakket van wijzigingen van de AKP “Ertoe zal dienen Turkije te verscheuren”.

7-Wat moeten de Koerden doen?

Het lijkt er na het lezen van het bovenstaande op alsof de AKP geen steun heeft en voor een verloren zaak vecht. Het tegendeel is echter waar. Hierboven ging het om de oppositie. De AKP zelf heeft echter ook een brede achterban. Deze achterban, die vooral gevormd wordt door mensen die vanuit islamitische overwegingen stemmen, in tegenstelling tot nationalistische, heeft hen immers ook eerder aan de macht geholpen. De truc die de AKP moet zien uit te voeren is het nogmaals overhalen van deze groep. Koerden maken ook een deel uit van deze achterban. Het stemgedrag van de Koerden kan voor de AKP wel eens doorslaggevend zijn in de race om de grondwet. Voorlopige uitslagen laten zien dat meer dan de helft van de stemgerechtigden “Ja” hebben gestemd.

Koerden hadden drie keuzes:
1. “Ja” stemmen: in de hoop op democratische vooruitgang
2. “Nee” stemmen: uit protest en onvrede over het uitblijven van wijzigingen waar ook de Koerden van gediend zijn
3. Boycotten: niet stemmen op de wetten waarin ons bestaan stelselmatig ontkend wordt

Vanavond zal blijken waar de Koerden voor gingen.

De leider van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK) maakt bekend dat “een historische moment is aangebroken”. Via zijn advocaten maakt hij de politieke, juridische, economische, culturele, diplomatieke en zelfverdediging dimensies van zijn “Democratische autonomie” plan bekend. Hoe ziet de nog altijd gevangengenomen Koerdische leider de toekomst van Noord-Koerdistan in Turkije?

Politieke dimensie

Als politiekbestuur stelt Ocalan een democratisch volksvertegenwoordigingsysteem voor, dat ook een uitvoerend orgaan bevat voor het dagelijks bestuur.

Juridische dimensie

In deze dimensie gaat het om de juridische status van de autonomie die de Koerden in Turkije zullen krijgen, namelijk dat de situatie van de Koerden in de wet wordt beschreven en hun autonomie in de grondwet wordt opgenomen. Ocalan stelt dat wetten de omlijsting zullen zijn van een te vormen democratische autonomie.

Economische dimensie

Een autonomie heeft ook economische richtlijnen nodig, stelt Ocalan, die ook zullen beschrijven op wat voor een economie er gevaren moet worden. Het omvat politieke richtlijnen voor de natuurlijke bronnen en damstelsels. Ocalan stelt dat als economische systeem het kapitalisme onacceptabel is. Kapitalisme is volgens hem wellicht niet totaal uit te sluiten, maar wel tot op grote hoogte zodanig te veranderen, dat de regio als middenweg zijn eigen alternatieve economische systeem zal krijgen. Een systeem dat deels tot het volk behoort en deels geprivatiseerd is. Ook stelt hij dat de specificaties van de economische dimensie nog openstaan voor discussie.

Culturele dimensie

De culturele dimensie omvat rechten die taal, les in de moedertaal, educatie geschiedenis en kunst betreffen. Volgens Ocalan moet zorgvuldig gedefinieerd worden wat de status van de Koerdische en Turkse taal zal zijn, hoe educatie in de moedertaal aangeboden kan worden en wat de lingua franca binnen de toekomstige autonome regio zal zijn. Daarnaast moeten politieke richtlijnen voor onderwijs geformuleerd worden. Ook is het van belang, zo stelt Ocalan, de discussie te openen over hoe de culturele genocide op de Koerden veroorzaakt door Turkse assimilatie politiek overwonnen kan worden.

Zelfverdediging dimensie

Deze dimensie betreft de veiligheid binnen de autonomie. Een van de grote vragen is hoe er omgegaan moet worden met de genocide vraagstuk in Turkije. Met genocide bedoelt Ocalan niet alleen de etnische genocide op de Koerden, maar ook het achterstellen van de Koerdische cultuur ziet Ocalan als een cultuur-genocide.
Bij het verzorgen van de veiligheid wordt in deze dimensie niet alleen gesproken over gewapende strijdkrachten, zoals dat van de PKK, het gaat hier echter om het veiligstellen van het Koerdische volk binnen een democratisch systeem.
Punten die volgens Ocalan nodig opengesteld moeten worden voor discussie zijn deelname van Koerden aan Turkse legerdienstplicht en het opheffen van het dorpswachtersysteem.
De leider van de PKK stelt tevens dat deze dimensie van veiligheid voor de Koerden van groter belang is dan water en brood en dat zonder dit er geen bestaan mogelijk is.

Catalonië

Tot slot stelt Ocalan dat Koerden het Catalaans model nader zouden moeten bestuderen en deze als voorbeeld in hun streven moeten nemen. Catalonië is een autonome regio binnen Spanje, dat sinds 2006 een ‘natie’ binnen het Spaanse land vormt.

Bron: ANF

De Turkse regering heeft de wet op ‘stenengooiende kinderen’ gewijzigd. Het is een wijziging die in de eerste plaats nooit nodig had moeten zijn. Toch was het een feit, kinderen werden in overeenstemming met de wet als zware criminelen voor de rechtbank gesleept en berecht als volwassenen. Straffen die zij opgelegd kregen, waren niet bij uitzondering hoger dan hun leeftijd.[1] Met de recente wijzigingen zal daar hopelijk verandering in komen.

De oorspronkelijke wetgeving

In maart 2006 vonden er heftige protesten plaats als gevolg van de begrafenis van vier strijders van de Arbeiders Partij van Koerdistan (PKK). De protesten bereikten hun toppunt op 29 maart waarbij er tien mensen om het leven kwamen, waaronder zes kinderen. Na deze dag begon de Turkse overheid meer aandacht te besteden aan de participatie van kinderen aan protesten. De veranderingen van de Turkse regering werden vooraf gegaan door de volgende uitspraak van de Turkse minister premier Recep Tayip Erdogan: “Ik richt mij tot de moeders en vaders. Zij die hun kinderen naar buiten laten gaan en hen gebruikt laten worden door terroristische organisaties, zullen morgen in grote spijt wenen. Onze veiligheidsdiensten zullen alles doen wat nodig is, of het nu gaat om vrouwen of kinderen.”[2]

Niet lang hierna werd de Anti-terreur Wetgeving zodanig gewijzigd dat het voortaan mogelijk werd om minderjarigen als volwassenen te berechten. [2]
De beschuldigingen die onder de deze wetgeving vallen en waar het hier met name om gaat zijn het “propageren voor een illegale organisatie” en het “Lid zijn van een illegale organisatie en het uitvoeren van illegale activiteiten ervoor”. In de meeste gevallen gaat het om kinderen en jongeren die pro-Koerdische demonstraties bijwonen in Turkije. Dat zij daarbij stenen gooien naar de interveniërende agenten is geen uitzondering, vandaar de opkomst van de term ‘stenengooiende kinderen’.

Na 2006

Het effect van de 2006 wetswijziging was groot. Kinderen werden sindsdien behandeld als zware delinquenten. Het gebruik van geweld bij het oppakken en het verhoren van de kinderen, het hen niet wijzen op hun rechten en het zelfs niet informeren van hun naasten dat zij gearresteerd zijn, waren geen uitzonderingen. De bewijsstukken die werden ingediend waren vaak alleen de getuigenissen van de agenten.[2]
Het aantal opgesloten kinderen sinds 2007 in Turkije loopt in de duizenden. Anno januari 2010 ging het om 2098 kinderen. Dat is zeker geen record aantal. In april 2007 betrof het namelijk volgens officiële bronnen 2335 kinderen. [Turkse Ministerie van Justitie]. Niet-officiële bronnen vermeldden overigens dat het om vierduizend kinderen ging.
De anti-terreur wetgeving staat overigens boven alle andere wetten in het Turkse wetboek en maakt geen onderscheid tussen kind, volwassen, man of vrouw.[1]

In strijd met internationale wetgeving

Net als vele andere landen in de Verenigde Naties (VN), heeft Turkije ook de nodige internationale verdragen ondertekend. Deze zijn tevens door het Turkse parlement goedgekeurd als wetten en moeten dus ook zodanig opgevolgd worden. Bovendien is het volgens internationale wetgeving ook de bedoeling dat als een land een verdrag ondertekent, deze ook implementeert. De manier waarop de ‘stenengooiende kinderen’ werden behandeld en berecht, is in strijd met zowel Europese als internationale verdragen van de Verenigde Naties (VN) die gerectificeerd zijn door Turkije.
Zo heeft Turkije bijvoorbeeld de United Nations Convention on the Rights of the Child (UNCRC) ondertekend. In dit verdrag wordt onder anderen vastgesteld dat kinderen die de wet overtreden:
- terecht dienen te staan voor autoriteiten die specifiek naar hun leeftijd en behoeften ingericht zijn en in overeenkomst zijn met de principes van een eerlijk proces; (artikel 14.1)
- berecht dienen te worden in een vrije omgeving dat het beste met het kind en zijn ontplooiing voor heeft en waarin het kind zelf ook de mogelijkheid krijgt zich vrijelijk te uiten; (artikel 14.2)
- berecht dienen te worden door autoriteiten specifiek ingericht voor minderjarigen, in tegenstelling tot het volwassen gerechtshof; (artikel 40.3)
- niet ontnomen mogen worden van de standaarden voor fysieke, mentale, spirituele, morele en sociale ontplooiing en ontwikkeling; (artikel 27.1)
- niet van hun vrijheid ontnomen mogen worden en dat celstraffen slechts opgelegd dienen te worden als laatste redmiddel. (artikel 37.b) [3]
Tevens staat in het verdrag vermeld dat deze overeenkomsten van toepassing dienen te zijn op alle kinderen, zonder discriminatie van leeftijd, geslacht, afkomst, sociale status of welk ander factor dan ook. [3]
Alhoewel dit verdrag door Turkije de status van wet toegewezen heeft gekregen, is het onder de anti-terreur wetgeving veelvuldig geschonden .

Nieuwe wetgeving

Met de invoering van de nieuwe wetgeving zullen kinderen onder de 18 jaar vervolgd worden in jeugdrechtbanken. De term ‘stenengooiende kinderen’ zal in het vervolg niet meer gebruikt worden, maar vervangen worden door ‘tot misdrijf aangespoorde kinderen’.
Deze tot-misdrijf-aangespoorde-kinderen zullen vanaf nu berecht worden door jeugdrechtbanken. De ‘terroristische’ misdrijven die zij begaan, zullen niet meer zwaarder wegen dan de ‘reguliere’ wetovertredingen door minderjarigen. Ook is het de bedoeling dat de procedures, die bij hun arrestaties en berechtingen komen kijken, op een meer ‘kindvriendelijke wijze’ zullen verlopen. [4]
De vernieuwde wetgeving valt iets meer in lijn met internationale afspraken. United Nations International Children Emergency Fund (UNICEF), die de laatste tijd veel kritiek uitte over de kinderrechten situatie in Turkije, gaf bijvoorbeeld aan tevreden te zijn met de veranderingen die regerende AKP van premier Erdogan invoerde. [5]
De wetswijziging werd voorgesteld door de AKP en aangenomen dankzij de meerderheid van de stemmen die het kreeg in het parlement met steun van de Koerdische Vrede Partij voor Vrede en Democratie (BDP). De nationalistische CHP en de ultrarechtse MHP waren tijdens de voorbesprekingen van de wetsvoorstellen al resoluut tegen de vernaderingen. Bovendien boycotte de MHP deze besprekingen in zijn geheel. Beide pertijen hebben uiteindelijk ook niet voor de wijzigingen gestemd. [6][7]

Redenen voor wijziging

Dat Turkije graag deel uit wil maken van de Europese Unie (EU) is geen geheim. Een wetgeving die kinderen discrimineert en hen een behandeling gelijk aan meerderjarige zware delinquenten geeft, ontvangt echter veel kritiek van de internationale samenleving. Er wordt daarom wel eens gezegd dat de AKP de wetswijzigingen heeft doorgevoerd omdat zij gezwicht is onder internationale druk. Het zou immers onmogelijk zijn om met de huidige, mensenrechten meervoudig schendende, wetgeving door de EU geaccepteerd te worden.
Desalniettemin probeert Turkije al jaren toe te treden tot de EU. Waarom is de wetgeving dan vier jaar geleden op deze manier ingevoerd en vervolgens nooit gewijzigd? Kreeg de AKP na al die tijd opeens een openbaring van schuldgevoel voor de toedracht die zij kinderen veroorzaakt? Waarschijnlijk niet. De meest voor de hand liggende reden is dat de AKP, met het oog op de binnenkort aankomende verkiezingen, een wit voetje bij ‘haar volk in het Oosten’, de Koerden , probeert te halen. Geen medelijden maar verkiezingspropaganda dus.
Ironisch genoeg draaien zij wetten die zij zélf invoerden terug om de Koerden er van te overtuigen dat zij enigszins iets om hen geven. Politieke spelletjes om stemmen te winnen zijn niet nieuw voor Turkije. Het is maar te hopen dat onze Koerden niet weer in de valse islamitische barmhartigheid van de AKP tappen.

Gevolgen

Als gevolg van de wijzigingen zijn er ongeveer 65 kinderen per direct vrijgelaten. De zaken van drieduizend kinderen die nog lopen zijn bovendien geseponeerd of zien een iets rooskleuriger vonnis tegemoet. [5][8]
Het grootste deel van de kinderen dat vrijgelaten is, betreft het deel dat al vast zat terwijl er nog geen proces tegen hen gestart was . Zij die al bezig berecht te worden of hun straf uit te zitten zullen niet zomaar gebruik kunnen maken van de wijzigingen en strafverminderingen. Eenmaal opgelegd door de rechter blijft een vonnis immers definitief. [8]
De wijzigingen betekenen overigens niet dat de kinderen niet meer opgesloten zullen worden. Nog steeds kunnen zij opgepakt en veroordeeld worden voor dezelfde beschuldigingen, onder dezelfde voorwendselen als voorheen. Het verschil is echter dat het proces ‘kindvriendelijker’ zal verlopen en de minimum penalty’s verlaagd zijn. Celstraffen zullen nog steeds voor de beschuldigingen waar het hier om gaat eerder regel dan uitzondering zijn, een punt dat nog steeds in strijd is met internationale wetgevingen. Bovendien moeten we niet vergeten dat de kinderen die nu vastzitten voor zijn gegaan door duizenden andere kinderen die, onderworpen aan gevangenschap en de processen die er aan vooraf gingen, hun kindertijd bij de Turkse regering hebben moeten inleveren.

Bronnen:
[1] ANF
[2] Kurdish Info (juli 2010). The Punitive-Justice System that Kurdish Children are Subjected to in the 21st Century Turkey, www.kurdish-info.eu
[3] United Nations Convention on the Rights of the Child (1990)
[4] Sabah Gazetesi (11-06-2010). Tas Atan Cocuklar, Ankara.
[5] CNN Türk (26-01-2010) 26-07-2010
[6] Haberler.com (21-07-2010)
[7] Zaman Online Gazatesi (23-06-2010)
[8] TRT Haber (29-06-2010)