Zeven vragen over het Turkse referendum

12/09/2010 ISTANBOEL – Vandaag hebben vijftig miljoen kiesgerechtigden in Turkije kunnen stemmen op de wetswijzigingen die door de regerende AKP zijn voorgesteld. In zeven cruciale vragen behandelt Azady waar het om gaat bij het Turkse referendum.

Door Dil Yilmaz
Foto: ANP

1-Hoe heeft de huidige Turkse grondwet het met de Koerden voor?

In de Turkse grondwetgeving zijn er rechten gereserveerd voor etnische minderheden. Deze zijn opgesteld zoals vastgesteld in het verdrag van Lausanne in 1920. De etnische minderheden worden echter gedefinieerd op basis van religie. Zo worden er speciale rechten verleend aan de joden en de orthodox-christelijke Armeniërs en Grieken. De Koerden die ongeveer achttien procent van de bevolking binnen de Turkse landsgrenzen vormen, worden niet als minderheid genoemd. Zij worden echter gelijk gesteld aan de Turken aangezien het in beide gevallen om ‘moslims’ gaat. Feitelijk komt het er op neer dat Koerden als Turken beschouwd worden en er geen rechten ter bescherming noch ter erkenning van hun taal en cultuur in de Turkse grondwet zijn opgenomen.

2-Is de grondwet al eerder veranderd?

Voor het Turkse volk is dit de derde keer dat het naar de stembussen zal gaan om te stemmen op grondwetwijzigingen. De laatste keer gebeurde dit ook op 12 september, alleen dan wel in 1982. De wijzigingen waren het gevolg van een fascistische legercoup. De destijds vernieuwde grondwet werd aangenomen nadat het volk voor 89% “Ja” stemde. Uit angst voor vervolging door de regering die met ijzeren hand regeerde, was de animo om tegen de wijzigingen te stemmen niet groot. De tijd waarin het leger regeerde was een tijd van oppressie en vele executies van het verzet. Tevens bereikte met de wetswijzigingen de Koerdische onderdrukking haar toppunt. De rechten van het volk werden verder ingeperkt en als tegenreactie ontstond de militante tak van de Arbeiderspartij van Koerdistan (PKK), de HPG.

3- Hoe kan de grondwet gewijzigd worden?

De Turkse grondwet kan op twee manieren gewijzigd worden. De eerste manier is door aanname van de wijzigingen met de steun van minstens tweederde van het parlement. De wijzigingen kregen echter onvoldoende steun om goedgekeurd te worden. Een alternatief is aanname met behulp van een bevolkingsreferendum, hierbij is een simpele meerderheid die ”Ja” stemt voldoende om de wijzigingen door te voeren. Sinds 1 augustus is het al mogelijk om aan de staatsgrenzen te stemmen voor iedereen die een Turkse nationaliteit heeft maar niet woonachtig in Turkije is.

4-Wat wordt er gewijzigd?

De AKP heeft de wetsvoorstellen voorgesteld omdat zij gelooft dat met deze wijzigingen de grondwet democratischer zal zijn. Bij de toespraak die de premier hield tijdens de presentatie van de wijzigingen liet hij het er niet op na om enkele emotionele tranen te laten vallen en te stellen dat de voorgestelde wijzigingen aangenomen moeten worden om de eer van de geëxecuteerden tijdens de legercoup, die tot grondslag ligt van de huidige wetgeving, hoog te houden.
Het wijzigingspakket behuisd wijzigingen die o.a. ingrijpen op: de samenstelling van het hoger gerechtshof, privacy recht, verbod om het land te verlaten indien een rechtszaak lopende is tegen de persoon in kwestie, kinderrechten en –bescherming, collectieve arbeidsovereenkomsten en de samenstelling en structuur van het militaire gerechtshof en hoger gerechtshof.
De meningen over het nut en de bedoeling van deze wijzigingen zijn verdeeld.

5-Wat vinden de Koerden van het referendum?

De Vrede en Democratie Partij (BDP) boycot het referendum. De kern van de zaak is samen te vatten aan de hand van de uitspraak die Gülten Kushanak deed op 20 augustus tijdens een persconferentie van haar partij: “Wij zullen niet tegen de wijzigingen stemmen en zodoende de levensduur van de huidige fascistische grondwet verlengen. Noch zullen wij voor de wijzigingen stemmen en zo een nieuwe fascistische grondwet steunen”.
Het onderliggende principe voor de boycot is het feit dat de Turkse grondwet het bestaan van de Koerden ontkent. De Turkse grondwet kent als kern het “één volk, één staat principe”. De BDP stelt dat een grondwet het fundament van een staat vormt en iedereen vertegenwoordigt.
De BDP beargumenteert dat, aangezien de huidige grondwetgeving de Koerden niet erkent en de wijzigingen hier ook geen verandering in brengen, de Koerden niet naar de stembussen zullen gaan. Zoals één van de propaganda slogans van de BDP luidt: “Als wij niet in de grondwet voorkomen, zullen wij ook niet naar de stembussen komen”.

Voor een heroverweging van de oproep tot boycot eiste de BDP eerst o.a.:
– Een democratischer grondwet terug te zien, waarbij alle inwoners van het land vertegenwoordigt en gerepresenteerd worden,
– Een verlaging van de kiesdrempel van tien naar vijf procent,
– De vrijlating van gevangen genomen Koerdische politici en parlementariërs.

De Turkse regering gaf geen gehoor aan de eisen van de BDP.


6-Wat vind de Turkse oppositie van de wijzigingen?

Republikeinse Volkspartij (CHP)
De CHP steunt de status quo. Dit betekent dat zij tegen de grondwetswijzigingen zijn en het volk oproepen om naar de stembussen te gaan om ‘nee’ te stemmen. In hun campagne voeringen noemden zij de veranderingen “onsamenhangende incomplete wijzigingen die alleen de AKP tot dienst zullen zijn, hen aan meer macht zullen helpen en de antidemocratische wetgeving van 1982 intact zullen laten”. Bovendien beloven zij dat zij, als zij eenmaal verkozen worden tot de regerende partij in de toekomst, met een ander pakket van wijzigingsvoorstellen zullen komen en voor een nieuwe grondwet zullen zorgen waar het gehele Turkse volk over eens zal zijn.

Nationalistische Volkspartij (MHP)
De MHP was het grotendeels eens met de CHP. Maar zij gingen een stap verder dan de CHP. Zo stelden zij bijvoorbeeld in hun propaganda dat de AKP de wijzigingen slechts invoert om de VS en EU tevreden te stellen. Daarnaast legden zij in hun campagnes ook een zwaar accent op intimidatie van het volk met uitspraken over dreigend terrorisme.
De MHP is ultra rechts nationalistisch en reageert telkens heftig op elke potentiële vorm van separatisme of bedreiging van de ‘Turksheid’. Ook in hun campagnevoering tegen het referendum was dit terug te zien. Het wijzigingenpakket van de AKP bevat een wijziging waarmee het moeilijker zal zijn een parlementariër te verbannen die tot een partij behoren, die gesloten is wegens het voeren van protesten tegen de Turkse staat. De MHP stelt dat als gevolg van zo een wijziging “Terroristen en separatisten vrij spel zullen krijgen binnen het parlement en de weg voor het verdelen van het land vrij gemaakt wordt”. De partij propageerde daarom dat het pakket van wijzigingen van de AKP “Ertoe zal dienen Turkije te verscheuren”.


7-Wat moeten de Koerden doen?

Het lijkt er na het lezen van het bovenstaande op alsof de AKP geen steun heeft en voor een verloren zaak vecht. Het tegendeel is echter waar. Hierboven ging het om de oppositie. De AKP zelf heeft echter ook een brede achterban. Deze achterban, die vooral gevormd wordt door mensen die vanuit islamitische overwegingen stemmen, in tegenstelling tot nationalistische, heeft hen immers ook eerder aan de macht geholpen. De truc die de AKP moet zien uit te voeren is het nogmaals overhalen van deze groep. Koerden maken ook een deel uit van deze achterban. Het stemgedrag van de Koerden kan voor de AKP wel eens doorslaggevend zijn in de race om de grondwet. Voorlopige uitslagen laten zien dat meer dan de helft van de stemgerechtigden “Ja” hebben gestemd.

Koerden hadden drie keuzes:
1. “Ja” stemmen: in de hoop op democratische vooruitgang
2. “Nee” stemmen: uit protest en onvrede over het uitblijven van wijzigingen waar ook de Koerden van gediend zijn
3. Boycotten: niet stemmen op de wetten waarin ons bestaan stelselmatig ontkend wordt

Vanavond zal blijken waar de Koerden voor gingen.

Dil Yilmaz
Lees meer van Dil Yilmaz
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=10261

Geplaatst door op 12 Sep 2010. Gearchiveerd onder Achtergrond, Internationaal, Politiek. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes