Borstkanker: universeel en vol verschillen

Pink Ribbon, het internationale symbool voor de strijd tegen borstkanker

Kanker. Het vonnis dat wij waarschijnlijk het meest vrezen te horen te krijgen van onze dokters. Over één op de tien vrouwen in Nederland wordt het vonnis borstkanker in de loop van haar leven werkelijk uitgesproken. Het is daarmee ook de meest voorkomende kwaadaardige ziekte onder vrouwen. Overigens komt borstkanker niet alleen onder vrouwen voor, maar ook onder mannen. Bij hen is de kans op borstkanker echter meer dan honderd keer zo klein als bij vrouwen.

De meeste vrouwen bij wie borstkanker wordt vastgesteld zijn zestig jaar of ouder. Bij jongere vrouwen komt het veel minder vaak voor. [1] In onze oren klinkt het horen van het woord kanker alsof er net een doodsvonnis is uitgesproken. Maar dat hoeft tegenwoordig zeker niet het geval te zijn. De laatste paar decennia is het aantal patiënten dat het overleeft er enorm op vooruit gegaan. Zeker 70% van de vrouwen is bijvoorbeeld nog in leven na tien jaar. [1] Dat is allemaal te danken aan vroegtijdige opsporing en goede, moderne, behandelingsmogelijkheden.

Wat is borstkanker?

Ons lichaam is opgebouwd uit cellen van verschillende soorten en maten. Zo heb je bijvoorbeeld huidcellen, levercellen en darmcellen. Deze cellen delen zich continu om nieuwe cellen aan te maken die oude en beschadigde cellen vervangen. Soms gaat deze celdeling mis en stoppen de cellen niet met delen. Het aantal nieuwe cellen wordt dan groter en groter en begint ruimte in te nemen. Ook kan het zijn dat in een weefsel dat klaar is met groeien, sommige cellen zich toch weer gaan delen. Beide keren ontstaat er een gezwel, dat in de geneeskunde ook wel een tumor wordt genoemd. Deze tumor kan goedaardig of kwaadaardig zijn. Als het goedaardig is blijft het op zijn plek zitten en brengt het de rest van het lichaam geen schade toe. Als het kwaadaardig is, kan de tumor de omringende weefsels binnengroeien en kunnen cellen zelfs loslaten om ergens anders in het lichaam een nieuwe tumor te vormen. Het laatste verschijnsel wordt uitzaaien genoemd (of metastaseren met een ander woord). Kwaadaardige tumoren noemen we kanker.
Een gezwel in de borst, een borsttumor, kan dus zowel goedaardig als kwaadaardig zijn. Maar borstkanker zelf, is per definitie kwaadaardig.

Een gezonde cel en een tumorcel

Koerdische vrouwen

Borstkanker op zich is universeel, maar de manier waarop het voorkomt onder bevolkingsgroepen kan verschillen. Tot dusver hebben we het over vrouwen in Nederland gehad en daarmee toch eigenlijk over Nederlandse vrouwen. Het is niet verkeerd om te verwachten dat borstkanker onder vrouwen in Koerdistan op een andere manier zal voorkomen. Dit blijkt namelijk ook het geval te zijn. In 2009 is er in Slemani een onderzoek gedaan onder Koerdische vrouwen met opvallende resultaten. Zo bleek dat borstkanker onder Koerdische vrouwen vaker op jongere leeftijd voorkomt: 60% van de Koerdische borstkankerpatiënten was jonger dan vijftig jaar.[4] Dat terwijl slechts 24% van de Nederlandse patiënten jonger dan vijftig jaar is! [1]
Een andere opvallende conclusie die de onderzoekers trokken was dat de meeste patiënten al een verder gevorderde vorm van kanker hadden toen ze voor het eerst bij de dokter verschenen. Borstkanker is namelijk in 4 stadia te verdelen. Hoe hoger het stadium is waarin de kanker zich bevindt, des te slechter het te behandelen is. De overlevingskansen worden er daarbij ook niet beter op. En slechts bij een zeer klein deel van de Koerdische patiënten (4,1% ) werd de kanker vroegtijdig, namelijk in stadium 1, geconstateerd. [4]

De verschillen tussen de Nederlandse en Koerdische vrouwen zijn opvallend en groot. Maar voordat geconcludeerd kan worden dat onder Koerdische vrouwen meer kanker vorkomt en vaak in ergere vormen, kunnen ook andere redenen belicht worden die bijdragen aan deze verschillen. Deze redenen vallen terug te leiden naar twee grote noemers, namelijk het feit dat het hier om twee verschillende bevolkingsgroepen gaat en twee verschillende gezondheidszorgsystemen.

Beschermd door kinderen

In het Westen is van borstkanker bekend dat het minder vaak voorkomt onder vrouwen die meerdere kinderen hebben gebaard en vooral als dit ook nog eens op jonge leeftijd gebeurde. Als gevolg hiervan lijken zij gedurende hun hele leven een minder groot risico te lopen op borstkanker. Koerdische gezinnen zijn in principe vaak groter dan het gemiddelde Westerse gezin en de moeders zijn vaak een stuk jonger als zij trouwen. Het zou dus te verwachten zijn dat zij in het vervolg van hun leven hierdoor enigszins ‘beschermd’ zijn tegen borstkanker.
Zo blijkt ook dat de Koerdische vrouwen met borstkanker die ouder dan 50 jaar waren vaak geen zwangerschappen achter de rug hadden gehad of beduidend minder kinderen hadden dan de gemiddelde gezonde leeftijdsgenoten. Kinderen krijgen lijkt onder Koerdische vrouwen dus ook een risicoverlager voor op latere leeftijd. [4]

Registratie probleem

In Nederland is de gezondheidszorg tot op zekere hoogte goed georganiseerd. Iedereen kan altijd wel bij de huisarts terecht als zij iets vermoedden, alle cijfers van diagnoses worden bijgehouden en opgeslagen en dezelfde behandeling van een ziekte is beschikbaar voor iedereen. In Koerdistan gaat het er echter wel eens anders aan toe. Daarom is het ook maar de vraag hoe representatief de cijfers van Slemani zijn voor het voorkomen van borstkanker onder Koerdische vrouwen. Want zijn deze cijfers wel compleet?
Er is een registratie probleem in Koerdistan om verschillende redenen. Zo zoeken zij die het kunnen betalen hun heil in het buitenland waar mogelijk betere behandelingen beschikbaar zijn en worden dus nooit geregistreerd. Daarnaast zijn er ook mensen die, nadat de diagnose kanker is gesteld, besluiten dat ze niet verder behandeld willen worden en dus ook niet geregistreerd worden. Dit betreft vaak de oudere vrouwen die van mening zijn dat ze het beste deel van hun leven toch al geleefd hebben. Zolang zij niet geregistreerd worden, zal het in het registratie systeem lijken alsof zij niet bestaan. Bovendien spelen ook bepaalde taboes nog steeds een rol onder Koerden. Een Koerdische grootmoeder, een dame op leeftijd, zal het niet vanzelfsprekend vinden een arts te bezoeken voor een gezwel in haar borst.
Tenslotte zijn er natuurlijk ook mensen die zich de hoge ziekenhuis kosten niet kunnen veroorloven en hierdoor überhaupt nooit bij de dokter terecht komen. Hoeveel procent van het totaal aantal vrouwen deze laatste groepen uitmaken, is onduidelijk. Het is echter wel duidelijk dat het aantal gevallen van borstkanker onderschat wordt. [4]

Levensverwachting

Er is nog een reden die niet over het hoofd gezien dient te worden en mogelijk zal bijdragen aan het feit dat er minder Koerdische vrouwen lijdend aan borstkanker zijn gediagnosticeerd. Borstkanker kan zich tijdens elk moment van het leven van een vrouw voordoen. Een hogere leeftijd draagt bovendien bij aan het risico om borstkanker te ontwikkelen. Nederlandse vrouwen worden gemiddeld ouder dan vrouwen in het Midden-Oosten, hun levensverwachting scheelt maar liefst tien jaar. Koerdische vrouwen worden gemiddeld 72 jaar, terwijl Nederlandse vrouwen gemiddeld een leeftijd van 82 jaar bereiken. [5]Deze hogere levensverwachting onder de Nederlandse vrouwen draagt mogelijk bij aan het bestaan van een grotere populatie van oudere vrouwen onder de Nederlanders die nog in leven zijn en borstkanker kunnen ontwikkelen. Al met al geeft dit een ander verdelingspatroon van voorkomen van borstkanker onder beide bevolkingsgroepen.

Stadia van constatering

Naast het opvallende verschil in de leeftijdsverdeling onder de vrouwen met borstkanker in Nederland en Koerdistan, was er ook een verschil in stadia van diagnose. De Koerdische vrouwen hebben namelijk verder gevorderde vormen van kanker als zij bij de dokter komen dan de Nederlandse en andere Westerse vrouwen. [4] Twee reden zijn hiervoor te noemen.
Allereerst heeft het Koerdische volk enigszins de neiging om de doktersbezoek zo veel mogelijk uit te stellen. Pas als het echt erg wordt, brengt men een bezoek aan de dokter. Logischerwijs is het dan ook al eens stuk erger dan wanneer men er eerder bij zou zijn.
Daarnaast geldt voor de vrouwen in Koerdistan dat zij niet het voordeel hebben van een uitgebreid landelijk voorlichtingsprogramma en bevolkingsonderzoek. Zo krijgen in Nederland alle vrouwen tussen de 50 en 75 jaar eens per twee jaar de mogelijkheid om een mammogram te laten maken. [2] Een mammogram is een röntgenfoto van de borsten waarop eventuele tumoren te zien zouden kunnen zijn. Hierdoor kunnen kwaadaardigheden al in een vroeg stadium ontdekt en behandeld worden. Een mammogram is bovendien nog gratis ook. Vele westerse landen hebben ook dergelijke programma’s geadopteerd om borstkanker effectief en tijdig te kunnen bestrijden. In Koerdistan is hier echter nog geen sprake van. Daar zou een vrouw er zelf op moeten komen en er voor zorgen dat ze het krijgt ook. Geen wonder dus dat vrouwen er niet eerder bij zijn.

Bij een mammografie wordt er een röntgenfoto van de borst gemaakt

Universeel, maar toch anders

Mocht een vrouw hier in Nederland borstkanker krijgen, dan zal ze binnen de kortste keren in een behandeltraject terecht komen, met de beste behandeling die voor iedereen beschikbaar is, of ze nou Nederlandse is of Koerdisch, rijk is of arm. Een dergelijke standaard is in Koerdistan nog niet te vinden. Of het nou Noord, Oost, Zuid of West-Koerdistan betreft, uitgebreide bevolkingsonderzoeken en voorlichtingsprogramma’s, adequate behandelingsmethodes als standaard voor alle patiënten en strikte regels voor registratie zijn er vooralsnog niet te vinden. Dit, met alle gevolgen van dien. De definitie van borstkanker is universeel, maar het effect dat het heeft op het leven van de ene vrouw is niet hetzelfde als het effect op het leven van een andere vrouw.

*5- of 10-jaarsoverleving: hier: percentage van borstkankerpatiënten die 5 of 10 jaar na de behandeling nog in leven zijn.

Bronnen
[1] NHG Standaard M07: Diagnostiek van mammacarcinoom (november 2008)
[2] NHG Patiëntenbrief: Bevolkingsonderzoek naar borstkanker (maart 2008)
[3] NKR incidentiecijfers
[4] Majid RA, Mohammed HA, Saeed HM, Safar BM, Rashid RM, Hughson MD. Breast cancer in Kurdish women of northern Iraq: incidence, clinical stage, and case control analysis of parity and family risk. BMC Women’s Health 2009; 9:33
[5] CIA World Fact Book

Dil Yilmaz
Lees meer van Dil Yilmaz
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=13533

Geplaatst door op 16 Nov 2010. Gearchiveerd onder Achtergrond, Welzijn. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes