PTSS bij kinderen: “Ze zal het zich toch niet herinneren…”

Door Haza Rahim


De Nederlandse vierjarige Anne ziet op een zonnige middag tijdens het fietsen een kuil niet op tijd en maakt daardoor een scherpe bocht naar links. Hierdoor verliest zij haar evenwicht en maakt ze een flinke klap tegen de ondergrond. Al snel zet ze het op een huilen en haar vader die al die tijd achter haar fietste komt gauw naar haar toe. De schade schijnt mee te vallen op een enkele schaafwond na. “Ach hier herinner je later niets meer van,” lacht haar vader.

De Koerdische zeven jaar oude Aram bereikt hijgend de schuilplaats. Verschrikt kijkt hij om zich heen. Zijn moeder zou onderweg toch niet gevallen zijn? Wanneer houdt deze onzekerheid op, vraagt hij zich af. Tot zijn grote opluchting bereikt ook zijn moeder de schuilplaatst en neemt zij hem huilend in haar armen. “Hopelijk zul je dit later niet vaak meer herinneren,” huilt Arams moeder.

Het Nederlandse meisje zal zich later naar haar vaders zeggen waarschijnlijk niet veel herinneren van de val die zij maakte op jonge leeftijd. Hoe zit dat bij de Koerdische Aram, die net als veel andere Koerdische kinderen op jonge leeftijd meer narigheid over zich heen heeft gekregen dan een gemiddelde volwassene? Hij heeft op jonge leeftijd oorlogsomstandigheden moeten ervaren en leed en onrechtvaardigheid moeten aanschouwen. Is het echt zo, dat hij zich er later niet veel meer van zal herinneren, of onderschatten wij kinderen? Laten we dit nader belichten.

Een ernstige mentale stoornis

Ernstige ongelukken, schokkende gebeurtenissen en rampen komen regelmatig voor. Menig mens wordt hier slachtoffer van. Na zo een ingrijpende gebeurtenis volgt bij het slachtoffer een periode van rouw, verwerking en acceptatie. Niet bij iedereen is deze volgorde vanzelfsprekend. Bij een deel van de slachtoffers blijft de gebeurtenis malen door het hoofd en is er geen sprake van de laatste fase: acceptatie. Deze slachtoffers kunnen een zeer ernstige mentale stoornis ontwikkelen, namelijk Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS). In dit geval herbeleeft het slachtoffer de gebeurtenis in de loop van zijn leven keer op keer. Tijdens een herbeleving komen ook de heftige emoties naar boven, die destijds ervaren zijn. Het slachtoffer kan op zo’n moment van herbeleving nergens anders aan denken en slaat doodsangsten uit. Ook zorgt deze herbeleving voor trillingen van het lichaam en aanspanningen van de spieren. Zo een herbeleving kan moeilijk onderbroken worden en daardoor is het slachtoffer op dat moment machteloos.[3] Deze stoornis gaat vaak gepaard met de ontwikkeling van andere stoornissen, zoals depressie en angststoornissen.[4] Dit maakt PTSS een van de meest ernstige mentale stoornissen.

PTSS onder de allerkleinsten

PTSS stoornis komt onder allerlei doelgroepen en leeftijden voor. Wat echter vaak onderschat wordt, is de ontwikkeling van PTSS bij kinderen. Doorgaans wordt gedacht dat een kind zich schokkende gebeurtenissen later toch niet zal herinneren. Deze gedachte blijkt echter achterhaald. Vanaf het derde levensjaar is een kind namelijk kwetsbaar voor deze stoornis. Uit onderzoek is gebleken dat vooral geweld en oorlog gerelateerde gebeurtenissen sterke voorspellers zijn voor het ontwikkelen van PTSS.[6] Voor kinderen geldt dat zij kwetsbaarder zijn, een gebeurtenis sneller als traumatisch ervaren en deze op een andere manier opslaan in het geheugen.[1]

Ook kinderen in Koerdistan zijn dus kwetsbaar voor het ontwikkelen van PTSS. Zij bevinden zich vaak in onaangename situaties die van grote invloed zullen zijn op hun mentale gezondheid. Zo blijkt uit onderzoek dat bij 12.5% van de Koerdische kinderen (leeftijd tot 16 jaar), die in Koerdistan geboren zijn en op latere leeftijd geëmigreerd zijn naar Europa, PTSS wordt vastgesteld.[6] Voor de kinderen die in Koerdistan leven geldt een opmerkelijk percentage dat meer dan twee keer zo hoog ligt, namelijk 33%.[5] Hierbij gaat het dus om miljoenen kinderen die in Koerdistan leven. Deze relatief hoge percentages worden verklaard door de “speciale leefcondities van het land waarin de bevolking leeft”.[2] Zuid-Koerdistan bleek namelijk een van de meest gewelddadige gebieden ter wereld te zijn ten tijde van Saddam Hussein.[2] Tijdens de genocide (de Anfal campagnes) zijn ondenkbaar veel mensen slachtoffer geworden van zijn oorlogsmisdaden. Onderzoek naar traumatisering onder kinderen vijf jaar na de genocide, wijst uit dat bijna negentig procent van hen PTSS heeft ontwikkeld. Het is maar de vraag of hier in Koerdistan bewust mee omgegaan wordt.

Praten helpt

Kinderen in Koerdistan die lijden aan deze stoornis hebben na het ervaren van vele schokkende gebeurtenissen geen kans en ruimte gehad om gebruik te maken van de aanbevolen behandelingen. Deze behandelingen zijn immers niet overal en altijd beschikbaar in Koerdistan. Dit komt hun ontwikkeling niet ten goede, aangezien zowel in de klinische praktijk als in de populatie wordt geloofd dat vroegtijdig beginnen met praten over een schokkende gebeurtenis bijdraagt aan psychologisch herstel.[4] Deskundigen zijn het nog steeds oneens over de vraag hoe reacties op de traumatische gebeurtenissen beantwoord moeten worden. Sommige experts beweren dat specifiek op deze kinderen gerichte behandelingen nodig zijn, terwijl andere menen dat zulke behandelingen niet van groot belang zijn, maar juist de sociale steun vanuit de omgeving van het slachtoffer effect heeft.[3]

Waar zijn de alarmbellen in Koerdistan?

Het percentage van bijna negentig procent zou een alarmbel moeten doen rinkelen voor de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Kinderen die inmiddels geëmigreerd zijn naar andere landen waar veel geïnvesteerd is in de GGZ, worden goed geholpen.[6] In Koerdistan is er echter nog weinig kennis over therapieën voor traumatische stoornissen terwijl juist daar de meeste behoefte naar is. Landen met een goed ontwikkeld GGZ-systeem zouden specialisten moeten uitwisselen met Koerdistan. Enerzijds om kennis te delen over bestaande therapieën, anderzijds om de kwaliteit in de GGZ daar te verbeteren door bij te dragen aan de ontwikkeling en verbetering van behandelingen. Hierdoor zouden meer mensen de hulp kunnen krijgen die zij nodig hebben. Bovendien zouden de hoge percentages van nu in de toekomst verminderd kunnen worden.

Bronnen

[1]Ahmad, A., Sofi, M.A., Sundelin-Wahlsten, V. & Knorring von, A. (2000). Post traumatic stress disorder in children after the military operation “Anfal” in Iraqi Kurdistan. European child and adolescent psychiatry, 9, 235-243.
[2] Ahmad, A. (2008). Posttraumatic stress among children in Kurdistan. Acta Paediatrica, 97.
[3] Bisson, J.I., Brayne, M., Ochberg, F.M., & Everly Jr, G.S. (2007). Early psychosocial intervention following traumatic events. American Journal of Psychiatry, 164, 1016-1019.
[4] Seery, M.D., Silver, R.C., Holman, E.A., Ence, W.A., & Chu, T.Q. (2008). Expressing thoughts and Feelings Following a Collective Trauma: Immediate Responses to 9/11 Predict Negative Outcomes in a National Sample. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76, 657-667.
[5] Söndergaard, H. P. (2008). Post-traumatic stress disorder in Dohuk, Kurdistan. Acta Paediatrica, 97.
[6] Sundelin-Wahlsten, V., Ahmad, A. & Knorring von, A. (2001).Traumatic experiences and post-traumatic stress reactions in children from Kurdistan and Sweden. Acta Paediatrica, 90, 563-568.

Azady Achtergrond
Achtergrond
Lees meer van Achtergrond
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=15077

Geplaatst door op 24 Dec 2010. Gearchiveerd onder Achtergrond, Welzijn. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

6 reacties voor “PTSS bij kinderen: “Ze zal het zich toch niet herinneren…””

  1. smurf

    PTSS zal vast helaas veel gevolgen hebben voor alle kinderen de rest van hun leven. Helaas zorgt oorlog overal en altijd voor trauma’s. Wat kun je zeggen? Mensheid is wreed en slacht zichzelf af
    Maar mentale gezondheidszorg is zeker niet het enige wat achter loopt overal in Koerdistan
    Mensen gaan ook vrij letterlrijk dood door de achterstand in normale gezondheidszorg. Dat er hopelijk samengewerkt wordt om geestelijke gz te verbeteren is een mooie gedachte, maar laten we alsjeblieft eerst levens redden voordat we de zielen gaan knijpen (met alle respect voor de psychiatrie en psychologie!) ik probeer alleen maar te zeggen dat er niets meer te redden valt…

  2. PlanetRose

    Ik haat het zo erg he, dat er kinderen slachtoffers worden van stomme beslissingen van bepaalde hogere machten in een land. Juist vrouwen en kinderen zijn voor vrede maar zij mogen niet mee discussieren in de politiek.

    http://www.ted.com/talks/zainab_salbi.html
    Serieus, kijk bovenstaande filmpje van Zainab Salbi die zelf oorlog heeft meegemaakt en nog steeds moeite mee heeft. Met ondertiteling kijken.

    Alle filmpjes daar he, zijn bijna zo wie Wikileaks, geeft geheimen weer van succes, maatschappij en leven. En nog veel meer. Ook grappige filmpjes maar wel leerzaam. Naar mijn idee meest makkelijke maar leerzame site.

    • smurf

      “Ik haat het zo erg he, dat er kinderen slachtoffers worden van stomme beslissingen van bepaalde hogere machten in een land. Juist vrouwen en kinderen zijn voor vrede maar zij mogen niet mee discussieren in de politiek.”

      helemaal mee eens
      vrouwen en kinderen zijn de grootste slachtoffers van oorlogen
      waar dan ook

      zoals ook hier stond http://azady.nl/?p=14842

      Mensenrechten gefixeerd op ‘het mannenleven’
      Owen liet bovendien ook weten dat zij meent dat vrouwen en kinderen de grootste slachtoffers zijn van mensenrechtenschendingen. Dit is volgens haar al het geval sinds de rechten van de mens officieel door de Verenigde Naties zijn geformuleerd. Destijds werd dit volgens haar ook door mannen, gericht op “het mannenleven”, vervaardigd.

      :(

  3. PlanetRose

    @ Smurf

    Wollah, soms denk ik ook de maatschappij is zo gemaakt dat mannen het makkelijker hebben dan vrouwen en kinderen. Their way or the highway.
    Maar in Kurdistan bestaat het parlement toch uit 40% vrouwen? Ik weet niet zeker, maar ik dacht dat ik dat ooit had gehoord. Vrouwen in onderontwikkelde landen moeten naar mijn idee aan de macht komen. Of mannen die ook voor vrede zijn en alles voor het volk willen doen.

    I know, :(

  4. smurf

    40% vrouw? niet van gehoord
    kan het daarom niet ontkennen, noch bevestigen
    welk koerdisch parlement ook echt -_- ik geloof dat je wel KRG zult bedoelen
    maar serieus…de kdp kan bijv. niet eens meer dan 5 vrouwen in de partijtop krijgen
    waar komt die 40% vrouw in de regering dan vandaan?
    ik moet de feiten maar zien om te geloven…

  5. PlanetRose

    http://azady.nl/?p=676

    More info. Laat maar, ik vraag het diegene nog eens.

Reacties plaatsen niet toegestaan

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes