Mem, Zîn en Bakr

Ehmedê Xanî kan gezien worden als de Shakespeare van de Koerden.  Zijn werken vormen de kroon op de Koerdische literatuur. Iedere Koerd kent wel het verhaal van Mem û Zîn. Het verhaal werd toen ik nog een was kind in het dorpje Talaw, vlakbij Mahabad, van mond tot mond door dorpsbewoners verteld. Toen ik ouder werd, heb ik het boek in de bergen samen met vrienden gelezen. Het verhaal gaat in het kort als volgt:

Mem van de Alan ashiret (stam) en Zîn van de Botan familie zijn twee minnaars. De vereniging van hen wordt echter geblokkeerd door een persoon die Bakr wordt genoemd, van de Bakran ashiret. Mem komt uiteindelijk te overlijden als gevolg van een ingewikkelde samenzwering door Bakr. Wanneer Zîn dit nieuws ontvangt, sterft ook zij, terwijl zij rouwt over de dood van Mem op zijn graf. Het immense verdriet leidde tot haar dood en zij wordt begraven naast Mem. Het nieuws van de dood van Mem en Zîn, verspreidt zich snel onder de mensen van Jazira Botan. Als de rol van Bakr en zijn tragische daad in Koerdistan bekend wordt, schendt hij het heiligdom van de twee graven. Hij wordt daar uiteindelijk gevangen genomen door de mensen van Jazira en gedood. Een doornstruik bloeit spoedig uit het bloed van Bakr dat op de graven is vergoten. De wortels van melisse nestelen zich diep in de aarde tussen de minnaars en scheiden de twee geliefden zelfs na hun dood.

Mem û Zîn is niet alleen in literaire zin een topstuk uit de Koerdische geschiedenis, het is ook een diepgaande beschrijving van een belangrijk sociaalpsychologisch aspect van de Koerdische samenleving. Ehmedê Xanî beschrijft de schoonheid van liefde, passie en hartstocht. De geliefden in Koerdistan zijn bereid om voor elkaar te sterven. Aan de andere kant van het verhaal heb je de dwarsliggers, verraders, samenzweerders en mensen met een kwade geest als Bakr, die ook in staat kunnen zijn heel ver te gaan.

Ehmedê Xanî beschreef ongeveer 320 jaar geleden de hartstocht, vrijheid, verraad, eer en eerloosheid die dag in dag uit in de Koerdische samenleving voortleefden. Deze zullen ook blijven voortleven, zolang er mensen zijn. De aspecten die hij beschrijft zijn van grote invloed geweest op de Koerdische maatschappij. Kijk bijvoorbeeld naar de afgelopen tien jaar, waarin duizenden Koerdische vrouwen zijn vermoord onder de mom van eer, religie, familie en wraak.

Xanî beschrijft Mem û Zîn niet zomaar. Hij beschrijft liefde, hartstocht en het recht om zelf te bepalen wie een man of vrouw wil liefhebben en mee wil leven. Tegenwoordig leven de idealen van Bakr en zijn aanhangers nog steeds voort. Zijn sympathisanten passen dezelfde trucs toe als hun grote meester, zij schenden het heiligdom van liefdes, ontnemen eer en zetten schaamte en angst er voor in de plaatst. Op deze manier misleiden ze veel Koerden. Want in de Koerdistan van nu zijn er nog steeds Koerden die er alles aan doen om de vrijheid van veel mannen en vrouwen te belemmeren. Zelfs in Europa zijn binnen de Koerdische gemeenschap veel mensen die niet durven hun gevoelens te uiten. In de afgelopen jaren zijn tientallen vrouwen door duistere aanbidders om het leven gebracht. De doornstruik uit het bloed van Bakr doet zijn werk zelfs vandaag nog heel goed.

Koerden (Meden) zijn één van de eerste gemeenschappen die onderscheid begonnen te maken tussen goed en kwaad. Schoonheid, vrijheid, vooruitgang, liefde, tolerantie en respect zijn altijd geëerd en met licht vergeleken. In tegenstelling tot verraad, moord, onderdrukking, ongelijke rechten voor vrouwen en mannen en disrespect voor vrijheid, die allemaal geassocieerd worden met duisternis en kwaadaardigheden.

De aanhanger van Bakr, de aanbidders van het kwaad en de mensen van het duister, willen niets van vrijheid, vooruitgang, tolerantie en gelijkheid weten. Een Koerd die voor deze waarden strijdt wordt bestempelt als “ een echte hippie die verwesterd is” en “denkt dat zijn nieuwe gedachte gang beter is dan onze cultuur en geloof”[1]. Zijn vrijheid, gelijkheid en respect uitsluitend westerse waarden? Hebben deze waarden in ons geloof geen plaats?

De aanbidders van de duisternis belemmeren iedere vooruitgang. Maar vooruitgang vormt de ruggengraat van de menselijke ontwikkeling. De Bakr sympathisanten gebruiken God of Allah als legitimatie van hun gruwelijke daden, ze gijzelen op deze wijze religie. Welke God, Allah of Ahura Mazda heeft goedkeuring aan de onderdrukking van vrouwen in de 21e eeuw gegeven? De aanhangers van het kwaad geloven echter in woorden zonder inhoud. Zij houden van vrouwen zonder geest en eisen vrijheid zonder dat zij hun mond durven open te trekken. Zij willen gelijkheid die alleen hen goed uitkomt.

Wat zou u, Ehmedî Xanî, grote meester ons in de 21ste eeuw, aanraden? Uw boek is gelukkig helder: wij moeten liefde eren, vrijheid nastreven, gelijkheid koesteren en tolerant zijn. Wij moeten ook de aanhangers van Bakr niet uit het oog verliezen, waakzaam zijn en bereid zijn tot verdediging van goede waarden: de waarden van licht.

Ali Ghahrmani

Voorzitter Koerdisch Academisch Netwerk (KAN)

[1] Zie opmerking op het artikel Een eerloze daad door Ali Ghahrmani
Opinie en Debat
Lees meer van Opinie en Debat
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=15550

Geplaatst door op 3 Jan 2011. Gearchiveerd onder Debat, Opinie & Debat. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

1 reactie voor “Mem, Zîn en Bakr”

  1. mahfuz

    Je weet het goed te formuleren. Mem u Zin heb ik de film van gezien, op de tragische deel is het om emotioneel te worden.

    Wat ik wil aanvullen is dat wij het op ons eigen manier ons cultuur moeten ontwikkelen en er iets moois van maken. Daarvoor hoeft niet met alles naar het westen gekeken te worden. Geloof me daar is het ook niet altijd rooskleurig.

    Je zegt het zelf, Koerden hebben een hechter band in bepaald soort relatie, velen kunnen zelfs voor elkaar sterven. Dat hebben ze hier in Nederland veel minder, is een individualistisch cultuur.

    Vb.Zo zorgen we ook voor ons familie, terwijl vele westerse ouders eenzaam zijn omdat hun kinderen weinig opzoekt

    Heb zelf veel gezien buiten, onzedelijk gedrag, mensen zonder zelfrespect. Dan word ik trots op Koerdische heren/dames die ik zie ons normen en waarden op een modern manier handhaven, net zijn, goed studeren en het ver schoppen

    Asocialen en halve zolen heb je overal, ook tussen Nederlanders, Koerden wie dan ook. De kranten van hun mogen ook een spiegel voor zich houden en niet alleen moslims in de hoofdpagina zetten.

    Maar er zijn normen en waarden waar we strikt in zijn door een sterk gevoel voor identiteit. Als de meeste ervan hier in Nederland weggevaagd word, dan kunnen we ons in korte termijn geen Koerden meer noemen.

Reacties plaatsen niet toegestaan

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes