Azady in de Koerdische dichtkunst

Azady, een voor Koerden vrijwel heilig woord dat ‘vrijheid’ betekent.
Deze ‘vrijheid’ kan op veel manieren geïnterpreteerd en beleefd worden. Ieder individu en iedere gemeenschap hangt in de praktijk weer een ander betekenis aan het woord. De vele gezichten die vrijheid kent is ontelbaar. Ook de Koerdische dichter Saied Kamil Immai, beter bekend als Mamosta Awat, kent vrijheid een betekenis toe. In zijn bekende gedicht “ Xasekewe (Patrijs)” kan een beschrijving van vrijheid in een literaire zin teruggevonden en beschouwd worden.


Xasekewe
/ Patrijs

Xasekewe lew keije helnishtuwe / Patrijs is gevlogen naar de bergen en
Xali resh u suri be jut reshtuwe / heeft zwarte en rode moedervlekken
Rawci hemu lew kewe derkewtuwe / Alle jagers jagen op de patrijs, maar
Bochi, dze, cerdeye, key kushtuwe? / waarom wordt er op hem gejaagd? Is hij een dief, crimineel of moordenaar?

Chehe kesi aw le zhyan xestuwe? / Wie heeft hij van het leven beroofd?
Mal u mer u zeweri chey berduwe? / Wiens huis en haard heeft hij vernietigd?
Ba3si qatli chiye bistuyeti? / Wat wordt hem ten laste gelegd?
Zhini be serbesti wistuyeti? / Het recht hebben op leven in vrijheid?

Dawi cheqand ta weku aw pewe be / De jager wil hem ten val brengen, maar…
Chalkene xoy pewe debe jebeje / wie een kuil graaft voor een ander valt er zelf in!
Chake ke dawdoze shkor xasekw / Gelukkig is de patrijs slim
Diwiye weryaye be roij u be shev / en altijd op zijn hoede

Bochi kewish mafi jîyani niye? / Waarom heeft de patrijs geen recht op leven?
Heqqi keij u kewi jiwani niye?/ En heeft hij geen recht op prachtige bergen?
Bochi awish bote bra Kurdekan? / Is hij ook net als de Koerden?
Nabe halene nafaseki jîyan? / die geen recht hebben op het ademen van een vrij leven?

(…)

Xaweni aw kew u keije her kawe / De bezitter van de bergen is alleen de patrijs
Nezm u nizami keij u kew her bewe / Alleen hij mag regeren!
Ley gare ba pal u peri jwan bka / Laat hem zijn veren mooi uitstrekken
Lew kele ba bangi refiqan bka / Laat hem in de bergen naar zijn vrienden zingen

Benewe kanyawe bxon avi saf / Laat hem van het heldere water drinken
Bo gurey ser bne bene masaf / Laat hen weer bij elkaar komen en zingen
Ley gare denduki be berd tij bka / Laat hem zijn snavel met stenen scherpen

Xure bka u bangi kur u kij bka / Laat hem jongens en meisjes bij elkaar schreeuwen
Kur be gure gur wek u sher u pling / Jongens komen zo sterk als leeuwen en tijgers
Kich be shane shan be xringe xring / En meisjes net zo sierlijk en mooi als een pauw
Benu blen xaweni kewan ameyn / Laat ze komen en eisen dat zij tot de bergen behoren

Xaweni em xasekewesh her dale /Want ook de bezitter van de patrijs zegt…
Rawchi dabe lem keij u kewe hale / Het is tijd voor de jagers om het veld te verlaten…


In zijn gedicht vergelijkt Mamosta Awat het verhaal van de patrijs met het leven van Koerden. Hij staat stil bij het leed, de onderdrukking, de strijd en het verlangen naar een vrij bestaan. De jagers in het gedicht zijn de onderdrukkers van het volk. Aan hen stelt hij de vraag: “Waarom wordt er op hem gejaagd? Is hij een dief, crimineel of moordenaar? Wiens huis en haard heeft hij vernietigd? Om zo te worden verdreven van zijn bergen (lees: land). Is de patrijs net als de Koerden? Als zij die ook geen recht hebben op een vrije adem van het leven?”

Op een subtiele manier brengt de dichter zijn boodschap over. Het leven in vrijheid, het kunnen ademen van een vrij leven en het bestaan als een vrij mens maken de mens volmaakt.

De patrijs hoort bij de bergen, het is zijn bezit, het is zijn grond! De bergen binden hem aan zijn oorsprong, hij is daar op zijn plek. De achterliggende boodschap in dit stuk is de band die het Koerdische volk heeft met zijn land, Koerdistan, het land waar Koerdische jongens en meisjes hun leven voor hebben opgeofferd.

Azady wordt in de literatuur vooral in een politiek kader omschreven. Er wordt vooral stilgestaan bij het verlangen naar een vrij bestaan in een vrij land. Dit verlangen en deze drang naar vrijheid is nog steeds de brandstof voor de strijd die de Koerden voeren in Koerdistan en de diaspora!

Zenwer Ayoubzadeh
Lees meer van Zenwer Ayoubzadeh
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=16334

Geplaatst door op 20 Jan 2011. Gearchiveerd onder Achtergrond, Cultuur, Headlines. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. Both comments and pings are currently closed.

Reacties plaatsen niet toegestaan

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes