Groeiende invloed Islam vervreemdt Alevieten (Vladimir van Wilgenburg)

Verafgelegen, bergachtig en arm, heeft Dersim alle ingrediënten van een typische, conservatief, Koerdische stadje. Maar Dersim is juist alles behalve typisch. Er zijn maar weinig vrouwen die er hoofddoeken dragen. En de moskeeën zijn leeg, zelfs op vrijdag.

De sleutel tot Dersim’s aparte cultuur, ligt in de identiteit van het volk. Ze zijn geen soennitische moslims, maar Alevieten. Elke donderdag komen vrouwen, kinderen en mannen bijeen in de Cemevi, waar de ceremonies worden gezongen met een Saz erbij.

Dersim dat is gespleten tussen linkse stromingen, socialistische stromingen, Koerdische nationalisme en in de laatste jaren Zaza nationalisme, is een uniek geval in Koerdistan. Bovendien spreken de Koerden daar ook nog eens het Koerdische Zaza dialect, wat toch voornamelijk in Dersim wordt gesproken. Maar niet alleen de Koerdische Alevieten kijken soms met wantrouwen aan tegen Koerdische soennieten, maar ook Yezidi’s, Shabak en Feyli Koerden in Zuid-Koerdistan hebben dezelfde gemengde gevoelens tegenover de Soennieten.

Als de muziek sneller gaat, staat een groep jonge vrouwen en mannen op om een dans uit te voeren. Uiteindelijk eindigt de dans, met de religieuze leider in tranen, die de moord op Imam Hussein door de Soennieten beschrijft.

Veel Alevieten steunden de seculiere staat van Atatürk, omdat ze hoopten door de scheiding van kerk en staat, geen bedreiging meer zouden ondervinden van de soennitische stroming binnen de Islam. Maar de invloed van de Islam is de laatste jaren is gegroeid. Zeker na de verkiezingswinst van de AKP.

Bovendien werden Koerdische Alevieten in Dersim niet alleen vervolgd door hun geloof, maar ook door hun afkomst. In de jaren 1937 en 1938 werden er duizenden Koerden afgeslacht door het Turkse leger. In de jaren 1970, toen de Alevitische identiteit groeide, waren er pogroms tegen Alevieten door Turkse nationalisten, waarbij velen Alevieten omkwamen.

De verkiezingswinst van de AKP partij heeft de Alevieten wakker gemaakt. De partij is een pro-westerse versie van de traditionele Turkse politieke Islam.

”Alle AKP parlementsleden zijn Soennieten,” legt de journalist Haydar Toprakci uit Dersim uit. “Het zijn de Alevieten en niet de Koerden, die Turkije’s echte tweederangsburgers zijn.”
Deze houding wordt gedeeld door Izzezit Dogan, hoofd van de meest invloedrijke Alevi groep, de Cem Foundatie in Istanbul.

”Voormalige regeringen waren misschien laf tegenover de Alevitische kwestie, maar op z’n minst konden we met ze praten,” zei Dogan. “Maar met de huidige regering is alle contact kwijtgeraakt.”

Het huidige schoolcurriculum leert alleen over de Soennitische Islam. Individuele Alevieten hebben meerdere malen een klacht ingediend. Het Europese Hof van Mensenrechten zal binnenkort een uitspraak doen over een unieke zaak, waarbij ouders eisen, dat hun kinderen geen religieus onderwijs meer krijgen.

“De gedachte om naar de rechter te gaan kwam past, toen de religieuze leraar iedereen opriep om te gaan vasten,” zei de ouder Hatice Kose aan een Turkse krant. “Mijn zoon zei, dat omdat iedereen vast, hij ook ging vasten.” Maar Alevieten vasten niet tijdens de Ramadan, dit doen ze vier maanden later tijdens de Muharrem, die vorige week was afgelopen.

Vorige maand kondigde de Turkse minister van onderwijs, Huseyin Celik aan, dat het curriculum is aangepast met een discussie van het Alevi geloof.

Izzetin Dogan beschrijft het als een manier om Brussel aan de kant van Turkije te krijgen, maar het doel van het ministerie is, om “ons geloof te presenteren, als iets wat niet verschilt met de Soennitische Islam”.

Maar het debat gaat ook over de rol van de Islam in Turkije. Ondanks dat Turkije wordt omgeschreven als een model van Islamitisch secularisme, houdt de Turkse staat eigenlijk religie sterk onder controle en gebruikt het tevens als een sociale aantrekkingsfactor. De staat promoot de Soennitische Islam en de religie spoort de mensen aan om de staat te steunen.

Deze onderwerping en wederzijdse beïnvloeding wordt in werking gesteld door de Diyanet, een krachtig staatsorgaan, dat 80.000 moskeeën onderhoudt en de door de staat aan het werk gezette imams. Het hoofd van de Diyanet Ali Bardakogly zegt dat er geen Soennitische dominantie is en dat “elke geloofsgroep onze partner is”. Maar daarna beargumenteert hij dat de Alievieten Soennieten zijn.

Ook zijn er velen moskeeën gebouwd in Alevitische dorpen gebouwd. Maar dit had geen succes. De moskeeën bleven leeg en de Alevieten bleven naar hun cema’s gaan. De in Alevieten gespecialiseerde Socioloog Aykan Erdemir deelt dezelfde mening. “Sommige imams hebben het opgegeven en na enkele maanden na aankomst de dorpen verlaten, en anderen verlieten nooit hun huizen. Ik heb zelf verhalen gehoord, dat de imams beïnvloed werden door het geloof van de dorpelingen”. Gedwongen bekeringen zijn nu gestopt, zelfs nu zijn er enkele cema’s, die legale problemen hebben. Ze worden officieel omschreven als culturele centra, niet als plekken voor aanbidding.

En terwijl Imams in door staatsgefundeerde moskeeën hun salaris ontvangen van Ankara, moeten Alevi gemeenschappen alles uit eigen zak betalen. De Alevietische kwestie, is een zaak die zowel Turken als Koerden aangaat.

Bronnen:
[1]The Irish Times
[2] Bruinessen, Martin van “Kurdish Nationalism and Competing Ethnic Loyalties”, Original English version of: “Nationalisme kurde et ethnicités intra-kurdes”, Peuples Méditerranéens no. 68-69 (1994), 11-37.
[3] Bruinessen, Martin van (1996a) ‘Kurds, Turks and the Alevi Revival in Turkey’, in Middle east report 200.
[4] Bruinissen, Martin van (1966b) “Aslini inkar eden haramzadedir”. The debate on the Ethnic Identity of the Kurdish Alevis, Published as a working paper of the centre for the study of Asia & the middle east at Deakin University.

Lees meer van
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=178

Geplaatst door op 22 Mar 2006. Gearchiveerd onder Religie. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes