Tussen vrijheid en onderdrukking: de dood er tussenin (Zjir Rashaan)

Over de vrijheid waar de bewoners van Ararat voor vechten…

“In de Westerse wereld gaat men dood, omdat men een bepaald eindpunt bereikt waar er geen andere opties meer te vinden zijn, dan enkel een omhelzing door de dood zelf. Waar ik vandaan kom, kiest men zelf voor een moment, ergens tussen zijn geboorte en dat eindpunt in, als het een moment waarop hij zélf de dood kan omhelzen. Ik kom uit de hoge gebergtes van Ararat…”

Als je als kind opgegroeid bent in een maatschappij waarin men niet beter weet dan te vechten voor vrijheid en daarmee de directe keuze maakt om ervoor te sterven, weet je ook niet waarom jij anders zou handelen. Alles in het leven, zowel het denken als het doen, karakteriseert zich door een bepaald ‘automatisme’, weerhoudt de mens dit automatisme in twijfel te trekken en daarmee dus ook de tekortkomingen dat het met zich meebrengt. Van kinds af aan was ik me bewust van het laatste, maar ik heb tot vandaag de dag nooit op tijd kunnen ontdekken welke ‘automatismen’ mijn leven beheersen. Ik ben enkel getuige geweest van zijn tekortkomingen, alvorens ik überhaupt kon aanwijzen wat dat automatisme inhield.

Voor de bewoners van de hoge bergen van de Ararat houdt dat automatisme in dat ze hun leven opofferen voor de vrijheid die ze niet hebben. Dit staat zo vast als de tien geboden. Maar niemand vraagt zich af waarom van mij wordt geacht bereid te zijn te sterven voor mijn vrijheid, terwijl de dood mij niet de vrijheid zal geven waarvoor ik vecht. Is het wellicht niet beter om te leven in een wereld van onderdrukking waar je wel kunt fantaseren over de vrijheid? Dan heb ik tenminste een illusionaire vrijheid, na de dood heb ik dat niet eens!

Vaak genoeg heb ik horen zeggen: “liever een kogel in je hoofd dan een hoofd dat zich constant bezig houdt die kogel te ontwijken”. Onder de grond heb je weliswaar niet de vrijheid waarvoor je vocht, maar je hebt ten minste rust; in een wereld van onderdrukking is lijden je enige recht.

Liever rust dan lijden?

Ik ben van nature een mens die niet stil kan zitten: ik kies voor het lijden. Waarom? Degene die je je vrijheid ontmeet, is weliswaar degene die je het ‘lijden’ bezorgt, maar vergeet niet dat deze zelfde persoon zich ook bewust is van wat hij van jou ontnomen heeft en daarvoor ook, net als jij, voor moest vechten. Een onderdrukker is geen held, wel degene die onderdrukt wordt. Geen mens wordt als held geboren, het is het verzet dat de mens biedt tegen de onderdrukking, dat diegene tot een held maakt. Ik kies voor het lijden, omdat ik er heilig van overtuigd ben dat ik het verzet kan bieden tegen de onderdrukking. Het lijden is het verzet op zich. Zolang je lijdt, zal de onderdrukker nooit in staat zijn om te krijgen wat hij wil: jouw vrijheid!

Van kinds af aan was ik doodsbang om ónze tien geboden in twijfel te trekken. Vaak liep ik met vragen rond die ik alleen aan de nog slapende madeliefjes kon vertellen, aan het zonlicht dat zich achter de bergtoppen van Ararat schuilhield en aan de ijskoude waterbronnen die zich losmaakten van de machtige bergen en vrijelijk eigen paden kozen om naar het dieptepunt van het dal te stromen om daar, onder de schaduw van de walnootbomen, gedronken te worden door de mensen die dorstig zijn naar de vrijheid. Alleen aan hen kon ik mijn geheimen vertellen.

Waarvoor vechten we? Voor onze vrijheid? Welke vrijheid? Dezelfde vrijheid als onze vijanden? De vrijheid om onze tegenstanders meedogenloos van hun meest dierbaren te ontnemen?

Voor welke vrijheid vechten we? Vechten we omdat we geen andere keuze hebben, of vechten we omdat wij ook net als de ‘vijand’ mensen willen onderdrukken?

Soms werd de verwarring mij te veel en begon ik me zelfs af te vragen of wij als onderdrukten zelfs niet de oorzaak waren van onze ellende. De vijand is afkomstig uit de lage gebieden en onbekend met de smalle paden die naar de hoogste top van de Ararat leidden. Zolang de vijand niet wist waar deze top lag, waren we vrije zielen! Op de één of andere manier slaagden ze er altijd in één van de vrije zielen te overtuigen om uit vrije wil hen naar de top van de Ararat te wijzen. Keer op keer werden we beroofd van datgene wat ons allemaal dierbaar was. Oh God, wat ik haatte ik die smalle paden!

Het probleem met smalle paden is dat ze eigenlijk geen wegen zijn die voor mensen zijn gemaakt, het zijn wegen voor met name ezels, geiten en andere dieren die ons – de bewoners van Ararat – horen te dienen. De ezels sjouwen onze lasten op hun rug en de geiten brengen ons hun verse melk. Desondanks is er geen dier te bekennen op deze smalle paden. In plaats van hen, gebruiken wíj de smalle paden om de top van Ararat te kunnen bereiken.

Ik erger me niet aan smalle paden omdat ze niet voor ons, mensen, zijn gemaakt, eerder omdat ze de bron zijn voor irritaties: negen op de tien keer raken we verdwaald omdat wij per se denken dat een geitenweg ons naar huis zal leiden. Op deze smalle paden staat niet bepaald getekend wat de kortste route naar huis is.

Mijn opa was een wijze man en was een prima padvinder. Telkens als we ons klein huisje aan de top bereikten, zei hij hetzelfde tegen mij: “Het gaat er niet om dat de paden smal, onlogisch of te steil zijn! Het gaat erom wie voorop loopt en de rest via de smalle paden de weg naar huis wijst.”

We noemden mijn opa altijd serok, ofwel leider in de taal van de bewoners van Ararat. Simpelweg omdat hij altijd, zonder enige keer verdwaald te raken, ons de weg kon wijzen naar huis. Helaas heeft hij nooit de leider kunnen zijn die we hem noemden. Van huis uit leren wij te vechten voor onze vrijheid en diegene tot onze leiders verklaren, die het meest met de vijand overweg kunnen.

Het klinkt wellicht tegenstrijdig, maar vergeet niet dat één van de voordelen van het ‘automatisme’ is, dat je niet meer twijfelt aan  dingen die je al aangeleerd zijn.

Ararat is een berg met een hoop menselijke eigenschappen. Alleen op deze bergtop kan men begrijpen waarom de bewoners van Ararat de vrijheid tot een levensbehoefte hebben verklaard. Ararats filosofie over het leven is uniek. Dat maakt hem ook soms zo onbegrijpelijk als eenzaam. Alleen op de bergtop van Ararat kan men het grote geheel – weliswaar met veel angst – zien wanneer men op de lager gelegen gebieden neerkijkt. Mensen die nooit dagenlang de ezels gevolgd hebben om de weg naar huis te vinden, zullen nooit begrijpen hoe fijn het is om bij aankomst een glaasje do* te drinken en zich vervolgens over te geven aan een Heyran-stukje.**

In tegenstelling tot de vlakke gebieden, waar de vrouw bijvoorbeeld slechts een instrument is om de fantasie van de man te realiseren, hebben de vrouwen van de hoge bergen van Ararat een droom – in die droom zijn de mannen slechts een instrument om deze waar te maken. Deze droom is geen wereldheerschappij, onderdrukking of het dwingen van de geest van mensen om te geloven in fabels. Deze droom is het weer beproeven van hoe het ook alweer was om in de zo zoete taal van deze bewoners te kunnen zeggen: “Ik ben een vrije geest…”

Omdat deze droom geschapen is uit de nog altijd onbegrijpelijke geest van de vrouwen, zijn heel veel van onze mannen vergeten dat ze bij met het dromen van deze droom zijn gestopt om deze te realiseren en om het niet als een droom te zien die nooit uit zal komen.

Een droom die niet uitkomt, impliceert alleen hoe veel we geslapen hebben.

Natuurlijk is het soms wenselijk over de vrijheid te dromen voordat je ervoor vecht. Maar vechten voor de vrijheid, met de ogen dicht, is zo goed als kiezen voor die ene rust onder de aarde van de Ararat. Hoe dan ook, het is tijd om op te staan en weer te proeven hoe de smaak van vrijheid ook alweer was.

Wakker worden, is in ieder gevallen een goed begin

* Do: Koerdische karnemelk

** Heyran: Een Koerdische lied waarbij een verhaal verteld wordt.

Lees ook het vervolg: Tussen vrijheid en onderdrukking: de opkomst van de tiran
Zjir Rashaan
Lees meer van Zjir Rashaan
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=423

Geplaatst door op 28 Oct 2007. Gearchiveerd onder Achtergrond, Cultuur. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes