Vanuit een ver guerrillakamp (Raz Jabary)

Foto: De ingang van een FMLN guerrillaschuilplaats ter bescherming van bombardementen.

Met de bloedhete zon recht boven mij en mijn lading spullen in een tas om mijn nek, is de tocht naar boven op de berg nog moeilijker. Eenmaal in het kamp word ik blootgesteld aan de ware realiteit van het guerrillaleven; een verrotte paar zwarte schoenen ligt voor mijn neus met daarnaast een verroeste lege blik waar ooit voedsel in heeft gezeten. De bedden, als we die zo even mogen noemen gezien de functie die ze bekleden, zijn niet meer dan de harde grond omsingeld door stenen brokstukken.

Ik ben niet waar je denkt dat ik ben, maar in El Salvador, het kleinste Centraal-Amerikaanse land dat wellicht de sterkste guerrilla groepering ooit in de geschiedenis van Latijns-Amerika teweeg heeft weten te brengen: het Front Farabundo Martí voor Nationale Bevrijding (Spaans: Frente Farabundo Martí para la Liberación Nacional). Deze vocht twaalf jaar lang tegen de Salvadoriaanse militaire dictatuur en was aangemoedigd door de massale radicalisering van de jeugd na de moord op de bekende en sociaal bewogen aartsbisschop Óscar Romero. Hij werd op 24 maart 1980, terwijl hij de mis opdroeg, door de extreemrechtse doodseskaders vermoord.

Het was een cruciale tijd in de Koude Oorlog; de republikein Ronald Reagan was aan de macht in Amerika en riep de eerste war on terror uit, die vooral gericht was op Latijns-Amerikaanse doeleinden. Onder zijn macht werd El Salvador wereldwijd de grootste importeur van Amerikaanse militaire steun; miljarden dollars vloeiden het land in. De vijand: de FMLN. Twee decennia later; tijdens de tweede war on terror onder George W. Bush, verkreeg Turkije de positie van het vroegere El Salvador, met als vijand de PKK.

‘Terroristenlijstje’ slechts een spel

Net als nu het geval met de PKK stond de FMLN in de jaren ’80 op de Amerikaanse lijst van terroristische organisaties. De FMLN wist echter alle Amerikaanse taboes te doorbreken en ondanks het officiële beleid van haar regering omtrent het niet onderhandelen met ‘terroristen’, wist de FMLN zich te legaliseren tot een politieke partij met de ondertekening van de Vredes Verdragen in 1992; zowel Amerika als de Salvadoriaanse regering gaven toe. Verder wist de FMLN in maart dit jaar voor het eerst de nationale verkiezingsstrijd te winnen; van zogenaamde ‘terroristengroep’ evolueerden zij zich tot democratisch verkozen machthebbers. De FMLN bewees dat het zogenoemde ‘terroristenlijstje’ slechts een Amerikaanse spel was; landen en groeperingen werden (en worden) in overeenstemming met de ontwikkelingen van het Amerikaanse buitenlandse beleid, erop gezet en eraf gehaald. Een goed voorbeeld hiervan is Irak, die in 1982 van de lijst werd gehaald enkel zodat Amerika haar financiële steun aan Saddam kon toezeggen in zijn oorlog tegen het gevreesde islamitische Iran.


In het voormalig FMLN guerrilla-kamp op de berg Guazapa.

Baby’s als potentiële terroristen

Maar er is meer. ‘De terrorist’ bestaat überhaupt niet. De officiële Amerikaanse definitie van terrorisme geldt namelijk ook voor de activiteiten die de andere kant zelf uitvoert. Die tegenpartij gebruikt echter een verbloemende benaming om hun activiteiten te rechtvaardigen; namelijk onder het mom van een ‘tegenoffensief’. In een land als Turkije worden (en voornamelijk werden) er veel van deze activiteiten door het leger en de media van het publiek onthouden; zo zullen maar weinig mensen weten van het feit dat Turkije meer resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft overtreden met betrekking tot geweld, mensenrechtenschendingen en militair optreden, dan Irak onder Saddam Hoessein. Dit werd recentelijk aan het licht gebracht door de bekende mensenrechtenactivist Noam Chomsky.

Als ander voorbeeld zijn de talloze moorden en misdaden die milities in El Salvador begin jaren ’80 pleegden om de bevolking af te schrikken. Ik bezocht een kerk in het bergachtige noordoosten van het land waar in december 1981 de grootste massamoord in de burgeroorlog plaatsvond; baby’s van twee dagen oud werden op de meest wrede manieren vermoord met als reden dat zij nog wel eens toekomstige guerrillastrijders zouden kunnen zijn.

De Salvadoriaanse FMLN en de Koerdische PKK

In de hoofdstad San Salvador sprak ik over deze zaken met voormalig guerrillastrijder en ex-politiekgevangene Rolando Ernesto Morales (ook wel ‘Tito’ genoemd in zijn guerillatijd). Tito is momenteel directeur voor de vrijwilligersorganisatie REDES, welk zich inzet voor de wederopbouw en ontwikkeling van El Salvador.

“De strijd van de FMLN en die van de PKK kunnen niet worden vergeleken,” zo zei hij. En natuurlijk heeft Tito hier gelijk in. Ondanks de marxistische achtergrond van de PKK is de partij met nadruk vooral gewikkeld in een etnische en nationalistische strijd, terwijl de strijd van de FMLN puur gebaseerd was op ideologie. Die van de PKK is moeilijker in veel aspecten, vooral vanwege het feit dat mensen ‘natuurlijk’ worden geboren met een etnische achtergrond en hier geen verandering in kan worden gebracht. Het gevoel voor het nationalisme is in dit geval dan ook sterker. Een ideologische strijd biedt meer mogelijkheden en uitwegen. Het wordt waarschijnlijk meer geaccepteerd door de bevolking en heeft ook een veel grotere kans om een groot deel van de bevolking voor zich te winnen, wat cruciaal is voor een guerrillagroepering.


Foto: Met ‘Tito’, voormalig FMLN-guerrilla en politieke gevangene, in zijn REDES-kantoor in San Salvador.

Oplossing ligt in compromissen, van beide kanten

“Hoewel de Koerdische kwestie erg complex is, zoals meestal het geval met etnische minderheidsconflicten, is de beste oplossing een democratische met compromissen van beide kanten, zoals op succesvolle wijze in El Salvador plaats heeft gevonden”, aldus Tito.

Tito was nogmaals correct. Oorlogen en het guerrillaleven zijn namelijk niet wat ze je in films proberen te doen geloven; het is de hel op aarde. De guerrillastrijder is iemand die aan de zwaarste fysieke omstandigheden is blootgesteld met enkel de idealistische hervormingen in zijn gedachten als pure doorzettingsvermogen. Ondanks de attack and retreat- tactiek als groot voordeel, is een guerrillastrijd erg zwaar; je bent uitgesloten van de buitenwereld, waar de medische klinieken en supermarkten onder toezicht van de (grotere) vijand staan; de publicatie en distributie van kranten moet in het geheim gedaan worden; de ontvangst van buitenlandse steun moet binnengesmokkeld worden; communicatie is beperkt en het allerergste voor de guerrilla’s is nog wel dat zij als de boosdoeners worden gezien en als ‘underdog’ moeten optreden.

De PKK heeft jarenlang gevochten om de basiseisen van de Koerden te verwezenlijken omdat de Turkse staat geen andere opties bood. Het gevolg van het Turkse beleid was de radicalisering van een groot deel van de Koerdische bevolking, die fel achter de strijd van de PKK stond. De huidige pogingen en publiekelijke aankondigingen van de regerende AKP om de kwestie democratisch op te lossen, vormen een deel van een verwelkomend gebaar na jarenlange ontkenning en onderdrukking van de Koerden. Gekeken moet worden naar de successen van El Salvador, een land dat zich nu in volle gang aan het ontwikkelen is. In plaats van wapens te kopen, gaan de financiële uitgaven daar nu naar het onderwijs en de infrastructuur, met als gevolg een enorme groei op het gebied van het scholingsniveau van de bevolking en de economische welvaart. Toerisme bloeit, en de bevolking ziet nu eindelijk dat (buitenlandse) inkomsten, welk voorheen voor politieke beïnvloeding werden gebruikt, nu naar positieve doeleinden gaan.

Vrede en verandering

Hoog op de zogenoemde berg van Guazapa in het voormalige guerrillakamp laat de Salvadoriaanse begeleidster mij een hol zien waar de strijders zich in terugtrokken in geval van gevaar. De begeleidster was ten tijde van de burgeroorlog hulpverleenster en vertelde hoe zij destijds uit nood voor bombardementen drie dagen lang in dat pikkedonkere, hete gat door heeft moeten brengen, zonder enig voedsel of drinken. Nu leeft zij in vrede, heeft ze een baan en draagt ze trots een felrode FMLN t-shirt met daarop de Spaanse woorden “Unirse al cambio!”, oftewel: “Wordt deel van de verandering!”

Raz Jabary
Lees meer van Raz Jabary
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=703

Geplaatst door op 20 Oct 2009. Gearchiveerd onder In Koerdistan. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes