Boekrecensie: Liefde in een verscheurd land (Shanaz Barzandji)

Hoe voelt het om jong en verliefd te zijn, terwijl er een oorlog in je kwetsbare land woedt?

Joanna al-Askari (1962) weet het als geen ander. Zij maakte het zelf mee: als puber wordt zij verliefd op Sarbast, de Peshmergastrijder die met zijn flinke bos krullen -die even onbeheersbaar zijn als hijzelf- zonder vrees de bergen in ging om te strijden tegen het regime van Saddam Hoessein. Zij zat veilig in Bagdad, hij in de levensgevaarlijk en ondoorgrondelijke bergen van Koerdistan. Zij zat met haar gedachten bij hem, hij bij het afstrepen van weer een dag van overleving.


We hebben Joanna enerzijds, een jong, naïef meisje dat het harde van de werkelijke volwassen wereld nog moet ontdekken en Sarbast anderzijds, die zijn leven welwillend heeft geofferd voor een nobel doel: zijn land bevrijden van de tirannie. Joanna heeft het er zwaar mee, wanneer hij haar niet de aandacht geeft waar zij zo naar hunkert. Zelf is ze opgegroeid in Bagdad, met een doofstomme Arabische vader en een Koerdische moeder. Toch voelt ze zich het meest thuis bij haar Koerdische familie. Ze bewondert Sarbasts strijdbaarheid en liefde voor Koerdistan, die zij ook onvoorwaardelijk deelt. Uiteindelijk trouwt ze met haar grote liefde, maar hiermee begint het echte avontuur pas. Ze gaat mee naar Koerdistan en wordt Peshmerga- vrouw, een bestaan dat minder sprookjesachtig is dan ze zich ooit had kunnen voorstellen. Ze overleven ternauwernood de gifgasaanvallen van Halabja en vluchten naar Iran. Vandaar uit vertrekken ze naar Engeland waar ze vandaag de dag nog wonen.

“Het leven van Joanna grijpt je bij de strot,” zegt een lezer als klantenbeoordeling op het internet. Dat is ongetwijfeld een groot succes voor een boek, wanneer gevoelens als deze bij een lezer opgewekt worden. Helaas is mijn strot niet zo hard gegrepen als deze fan, al heeft het verhaal mij ook niet geheel onberoerd gelaten. Mijn verwachting qua spanning in het verhaal bleek iets te hoog, al werd deze tegen het einde aan wel enigszins tegemoetgekomen door een brok-in-de-keel-moment.

“Haar enige zekerheid was de dagelijkse onzekerheid.”

Wat mij namelijk pas echt heeft doen inleven in de hoofdpersoon en me ook over mijn eigen leven aan het denken heeft gezet, was hoe zij haar periode van zwangerschap moest doormaken. Als meisje zijnde brak mijn hart voor het leed dat ze moest doorgaan, zonder medicatie, zonder fatsoenlijke zorg, moeder, liefde of troost. Haar enige zekerheid was de dagelijkse onzekerheid. Als drager van een nieuw leven van eigen vlees en bloed moest zij extra voorzichtig zijn met haar eigen lichaam, die ze tot dusver tamelijk roekeloos in gevaarlijke situaties heeft gestort. Samen met Sarbast zijn ze bannelingen, gevlucht uit eigen land via hachelijke smokkelpaden en terechtgekomen in een land waar ze evenmin welkom zijn. De vijand van mijn vijand is mijn vriend, dachten ze toen ze in Iran kwamen. Dat viel helaas vies tegen en dit schoven de Iranezen niet onder stoelen of banken. Joanna moet bevallen en in het ziekenhuis wordt ze door de vroedvrouwen niet geholpen en de verpleegster is extra ruw met haar, alsof ze haar woede op Irak en Saddam Hoessein op haar wil afgooien. Pijnstillers krijgt ze niet, die zijn voor de Iranezen.

Een moment als deze maakt de lezer met een koude douche bewust van het werkelijke leed tijdens oorlog: niet per se bommen en verwondingen die een mens lichamelijk aftakelen, maar des te meer het geestelijke, waarbij de mens zijn vermogen tot menselijkheid en medeleven dreigt te verliezen door demonisatie van‘de vijand’.


“Ik geef om mensen”

Joanna’s waargebeurde verhaal wordt verteld door internationale bestsellerschrijfster Jean Sasson. “Ik geef om mensen,” luiden de eerste zinnen op de officiële website van de Amerikaanse. “Wanneer ik onrecht zie, moet ik ertussen springen.” Dit blijkt wel uit haar bibliografie, dat voornamelijk gevuld wordt door aangrijpende levensverhalen van vrouwen uit het Midden-Oosten, zoals Joanna.

Het taalgebruik dat de schrijfster hanteert om het verhaal te vertellen is voornamelijk prozaïsch, wat het makkelijk door doet lezen. Het zwaarmoedige verhaal wordt op deze manier enigszins gebalanceerd doordat er simpel taalgebruik gehanteerd wordt.


“Immens waardevol verhaal”

Misschien is juist het feit dat het niet Joanna zelf is die haar verhaal verwoordt wat lichtelijk af doet aan het algehele meesleepgehalte van het verhaal. Anderzijds kan het ook het feit dat het boek vanuit het Engels is vertaald geweest zijn dat hier een rol in heeft gespeeld. Dit neemt echter niet weg dat het op papier zetten en op deze wijze het vereeuwigen van dit verhaal immens waardevol is, opdat niet vergeten wordt wat het Iraakse volk tijdens Saddam’s regime heeft moeten doorstaan. Hierbij moet in gedachte gehouden worden dat dit verhaal slechts een fractie is van de gruwelheden die tijdens zijn bewind dagelijkse kost vormde voor de burgers.

Voor degenen die geïnteresseerd zijn in Koerden en de levens van de burgers onder het regime van Saddam Hoessein is dit dan ook een waardevol exemplaar om in de kast te hebben staan. Voor Da Vinci Code volgers, Harry Potter fans of zij die alleen spannende thrillers liefhebben zal dit boek helaas weinig verzadigend zijn.

Jean P. Sasson, ‘Liefde in een verscheurd land’, A.W. Bruna LeV., 370 p., € 17,95

Shanaz Barzandji
Lees meer van Shanaz Barzandji
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=705

Geplaatst door op 27 Oct 2009. Gearchiveerd onder Cultuur. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes