Göbekli Tepe en het Bijbelse Eden (Tom Knox)

Voor de oude Koerdische herder was het gewoon een brandende hete dag in de glooiende vlakten van Oost-Turkije [red. Noord-Koerdistan]. Hij volgde zijn kudde over de dorre heuvels en passeerde de enige moerbeiboom – die door de bevolking als heilig werd beschouwd. De bellen gevestigd aan de schapen rinkelen in de stilte. Toen zag hij iets. Hij hurkte, veegde het stof weg en zag een vreemde, grote en langwerpige steen. De man keek om zich heen: er waren meerdere vergelijkbare stenen die uit het zand gluurden. Hij besloot terug te keren naar het dorp en iemand te informeren over zijn vondsten. Misschien waren deze stenen belangrijk?

Van belang waren ze zeker. De eenzame Koerdische man had op die hete zomerdag in 1994 de grootste archeologische ontdekking gedaan in vijftig jaar. Anderen zouden zeggen dat het ging om de grootste archeologische ontdekking ooit. Een ontdekking die een revolutie teweeg brengt op de manier waarop wij naar de menselijke geschiedenis kijken, de oorsprong van religie en wellicht de waarheid achter de Tuin van Eden.


Foto:De site is gemarkeerd als ‘extrordinary’ en ‘het belangrijkste gebied van de wereld’
Een aantal weken na de vondst van de Koerdische herder bereikte het nieuws curatoren van een museum in Sanliurfa, ongeveer tien mijl ten zuidwesten van de stenen. Zij kwamen in contact met het Duitse Archeologisch Instituut in Istanboel. Eind 1994 kwam archeoloog Klaus Schmidt naar de vreemde stenen in Göbekli Tepe om te beginnen met opgravingen. “Op het moment dat ik daar aankwam en de stenen zag wist ik dat als ik nu niet zou weglopen hier de rest van mijn leven zou blijven”, aldus de archeoloog. Schmidt bleef. En wat hij heeft onthuld is verbazingwekkend. Archeologen wereldwijd zijn het eens over het belang van de site. “Göbekli Tepe verandert alles”, zegt Ian Hodder, aan de universiteit van Stanford. David Lewis-Williams, hoogleraar archeologie aan de universiteit van Witwatersrand in Johannesburg zegt: “Göbekli Tepe is het belangrijkste site ter wereld.” Sommigen gaan zelfs nog verder en zeggen dat de site en de implicaties ervan ongelooflijk zijn. Zoals professor Steve Mithen zegt: “Göbekli Tepe is té buitengewoon voor mijn geest om het te begrijpen.” Dus wat is het dat de nuchtere wereld van academici zo heeft doen verbijsteren?


Foto: Archeologen hebben ongeveer 45 stenen opgegraven

Het is eenvoudig te beschrijven. De langwerpige stenen, gevonden door de Koerdische herder, blijken de vlakke toppen van t-vormige megalieten te zijn. In de meeste van de deze staande stenen zijn bizarre en delicate beelden gekerfd. Het gaat voornamelijk om beelden van beren en eenden van de jacht en wild. Afbeeldingen van slangen zijn een ander gemeenschappelijk motief. Sommige van de megalieten tonen zelfs motieven van rivierkreeftjes of leeuwen.
De stenen lijken menselijke vormen te vertegenwoordigen – sommige hebben gestileerde ‘armen’. Functioneel gezien lijkt de site op een tempel of rituele plaats, zoals de stenen cirkels van West-Europa.
Tot maart van dit jaar zijn er circa 45 stenen opgegraven – ze zijn ingedeeld in cirkels van vijf tot tien meter. Er zijn aanwijzingen dat er nog veel meer gaan komen. Geomagnetische enquêtes impliceren dat er honderden meer staan te wachten om opgegraven te worden.
Tot dusver heel opmerkelijk. Zelfs als dit het enige was zou het een grote vondst zijn – een Turkse [red. Koerdische] Stonehenge. Echter, er zijn een aantal unieke factoren die Göbekli Tepe upgraden tot een archeologisch stratosfeer en de rijken van de fantasie.


De Tuin van Eden komt tot leven: is Göbekli Tepe waar het allemaal begon?

Oudste gebied van de wereld

Door koolstofdatering is gebleken dat de site minstens 12.000 jaar oud is. Misschien zelfs 13.000 jaar. Dat betekent dat het werd gebouwd rond 10.000 v.Chr. Ter vergelijking: Stonehenge werd 3000 jaar v.Chr. gebouwd en de piramide van Gizeh 2500 jaar v.Chr. Göbelki Tepe is dus de oudste site in de wereld met een ongelooflijke marge in vergelijking tot andere vondsten van de wereld. Van het gesettelde menselijk leven was toen nog geen sprake: het was pre-aardewerk, pre-schrijven, pre-alles. Göbekli Tepe komt uit een deel van de menselijke geschiedenis dat zo onvoorstelbaar ver is dat het teruggaat in onze jagersverleden.
Hoe konden grotbewoners zo iets ambitieus bouwen? Schmidt speculeert dat jagers zich sporadisch zouden hebben verzameld op de site door decennia van bouw, wonen in tenten van dierlijke huiden en het slachten van dieren voor voedsel. De vele vuurstenen pijlpunten die in de omgeving werden gevonden ondersteunen dit argument. Ze ondersteunen ook de datering van de site.
Deze openbaring dat grotbewoners zoiets hebben gebouwd is veranderlijk voor de hele wereld, want het blijkt dat het leven van de oude jagers en verzamelaars in dit gedeelte van Turkije [red. Noord-Koerdistan] veel verder gevorderd was dan wij ooit hadden gedacht – bijna ongelooflijk verfijnd.


De Koerdische herder die Göbekli Tepe ontdekte en daarmee alles veranderde

Van jagen en verzamelen naar landbouw

Ongeveer drie jaar geleden, geïntrigeerd door de eerste weinige details van de site, vloog ik naar Göbekli Tepe. Het was een lange en vermoeide reis, maar meer dan de moeite waard. Op de dag dat ik aankwam en de beelden werden onthuld realiseerde ik mij dat ik behoorde tot de eerste mensen die de stenen zouden zien sinds het einde van de ijstijd.
Op een avond zat ik met archeoloog Klaus Schmidt zwarte thee te drinken in een tent naast de megalieten. Hij vertelt mij: “Göbekli Tepe is niet de Tuin van Eden: het is een tempel in Eden”. Om te begrijpen hoe een gerespecteerde academisch persoon als Schmidt dergelijke duizelingwekkende uitspraken kan doen, is het belangrijk te weten dat veel geleerden het verhaal van Eden zien als een volksherinnering.
Het verhaal van Eden in Genesis vertelt ons over de onschuld van de mens en onze jagers en verzamelaars verleden, toen we vruchten plukten van de bomen, vissen vingen in het water en de rest van onze levens vulden met plezier.
Maar toen vielen we in het harde leven van de landbouw met zijn onophoudelijke zwoegen en de dagelijkse sleur. Dankzij archeologische vondsten weten we dat primitieve landbouw moeilijker was vergeleken met de traagheid van het jagen. Wanneer mensen de overgang maken van jagen en verzamelen naar landbouw veranderen hun skeletten – ze worden tijdelijk kleiner en minder gezond omdat het menselijk lichaam zich aanpast aan een dieet met minder eiwitten. Dit geldt ook voor gedomesticeerde dieren.


De archeoloog Klaus Schmidt

Dit roept de vraag op waarom mensen überhaupt overgingen tot landbouw. Vele theorieën verklaren dat het kan gaan om tribale concurrentie, de druk van de bevolking en het uitsterven van wilde diersoorten. Maar Schmidt is van mening dat de tempel van Göbekli Tepe een andere mogelijke oorzaak onthult. “Om een plaats als deze te bouwen moeten de jagers zich hebben verenigd in aantallen. Toen ze klaar waren met de bouw kregen ze waarschijnlijk een eredienst. Toen kwamen ze erachter dat zij niet zoveel mensen konden voeden met reguliere jacht en het verzamelen van vruchten. Ik denk dat ze begonnen te cultiveren op de wilde grassen op de heuvels. Religie motiveerde mensen tot het overgaan op landbouw.” De reden dat dergelijke theorieën een speciaal gewicht hebben is het feit dat de eerste verhuizing van jagen en verzamelen naar landbouw in dat gebied voorkwam. De Anatolische vlakten waren de wieg van de landbouw.
Maar er was een probleem voor deze vroege landbouwers. Het was niet enkel een moeilijkere levensstijl, maar zij ervaren ook een ecologische crisis. Tegenwoordig is het landschap rondom de griezelige stenen van Göbekli Tepe droog en dor, maar dat was niet altijd zo. Zoals het houtsnijwerk op de stenen laat zien en de archeologische overblijfselen onthullen was dit ooit een rijk pastoraal gebied. Er waren kuddes wild, rivieren vol vis, wilde vogels, weelderige groene weiden omringd door bossen en wilde boomgaarden. Ongeveer 10.000 jaar geleden was de Koerdische woestijn een ‘paradijselijke plek’, zoals Schmidt het omschreef. Dus wat verwoest het milieu? De mens! Toen we begonnen met landbouw veranderde het klimaat en landschap. Toen de bomen werden gekapt sijpelde de bodem weg. Al dat ploegen en oogsten maakte de grond kaal. Wat ooit een aangename oase was werd een land van stress, zwoegen en meeropbrengst. En zo was het paradijs verloren.


Genesis

Het is alsof de Goden vanuit de hemel neerdaalden en Göbekli voor zichzelf bouwden. Volgens de Bijbel werd Adam de jager gedwongen zijn glorieuze Eden te verlaten. “Therefore God sent him out from the garden of Eden, to cultivate the ground from which he was taken.” (Genesis 3.23). Natuurlijk kunnen deze theorieën beschouwd worden als speculaties, maar toch is er veel historisch bewijs die aantoont dat de schrijvers van de Bijbel inderdaad deze hoek [red. Noord-Koerdistan] van het huidige Turkije beschrijven toen zij schreven over de Tuin van Eden.
In het boek Genesis wordt aangegeven dat Eden ten westen van Assyrië ligt: dit is ongeveer waar Göbekli Tepe ligt. Ook zou het bij vier rivieren liggen, waaronder de Tigris en de Eufraat. Göbekli Tepe ligt tussen beide. In oude Assyrische teksten wordt gesproken over ‘Beth-Eden’ – een huis van Eden. Dit koninkrijk lag vijftig mijl van Göbekli Tepe af. Een ander boek in het Oude Testament spreekt van ‘de kinderen van Eden die in Thelasar waren’, een stad in het noorden van Syrië. Als je dit allemaal in overweging neemt is het bewijs overtuigend. Göbekli Tepe is inderdaad een tempel in Eden, gebouwd door onze voorouders. Mensen die tijd hadden om kunst en architectuur te cultiveren, voordat de trauma’s van het landbouw hun levensstijl ruïneerden en hun paradijs verwoestten. Het is een prachtig en verleidelijk idee. Toch heeft het een sinistere epiloog, aangezien het verlies van het paradijs een vreemd en donker effect lijkt te hebben gehad op de menselijke geest.


Foto: De stenen zouden ons proberen te bereiken
Niemand weet waarom Göbekli Tepe werd begraven. Misschien was het begraven ervan een soort boetedoening: een offer aan de boze Goden, omdat zij de jagers uit het paradijs hadden verjaagd. Misschien was het schaamte wegens het geweld en bloedvergieten die was veroorzaakt door aanbidding van de tempel en stenen.
Wat het antwoord ook is, het ligt parallel aan deze tijd. Als wij denken aan een nieuw tijdperk van ecologische turbulentie, probeert de sombere stilte van de 12.000 jaar oude stenen ons misschien te waarschuwen, omdat zij nog iedere dag staren naar het vernietigde Eden.

Vertaling door: Zilemo Aziz
Bron: ‘Do these mysterious stones mark the site of the Garden of Eden?’, Daily Mail, bezocht op 23-11-2009.

Lees meer van
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=715

Geplaatst door op 29 Nov 2009. Gearchiveerd onder Geschiedenis. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes