De dansende prinses: Leila Bedirxan (Dashne Abdullah & Beri Shalmashi)



Foto: Leila Bedirxan

‘Ik ben niet Perzisch… Ik ben een Koerd. Mijn grootvader was de kroonprins van Koerdistan, dat op de grens tussen Perzië, Turkije en Syrië ligt.’

Leila Bedirxan, Parijs, 16 december 1932

Het klinkt als een sprookje, een beetje als iets uit de 1001-nacht vertellingen. Een Koerdische danseres, een geschoolde danseres. Zij ging in Zwitserland naar de danscademie en aan de slag in het altijd hippe Parijs. Leila Bedirxan was haar naam. Zij volgde haar passie, en oefende deze uit, behorende tot de crème de la crème van haar tijd. In de jaren dertig van de vorige eeuw, een tijdperk dat wij het beste kennen van de prachtige zwart-witplaatjes. Sierlijke foto’s, van chique vrouwen die op een artistieke, vertellende manier, iets bij te dragen hadden aan het internationale culturele erfgoed. Met de faam van een Hollywoodster, zo gonsde het verhaal van Leila Bedirxan door het Westen.

Leila Bedirxan was de dochter van Abdul-Razzaq Bedirxan, de laatste heerser (Emir) van Koerdistan. Als hoog opgeleide staatsman had Leila’s vader veel invloed op het leven van zijn dochter, vooral op artistiek vlak. Zo was Abdul-Razzaq Bedirxan de enige Koerdische leider die thuis in bezit was van een piano. Leila werd geboren in Constantinopel, het huidige Istanboel. Na de dood van haar vader vertrok de jonge Leila samen met haar moeder, Henriette Horni, naar Egypte. In Egypte ontdekte zij haar liefde voor dansen.
Later studeerde Leila muziek en geneeskunde in Zwitserland. Ze was een kenner van Oosterse muziek en dansen, maar had ook grote kennis van Europese muziek en beeldende kunst, zoals ballet.

Vanaf 1930 danst Leila voor publiek in Amerika, België, Nederland, Zwitserland, Spanje, Frankrijk en Italië. Zoals beschreven in het boek ‘Modern Dance in France’, behoort Bedirxan tot de dansers, uit de Parijse scene met een ‘exotische’ traditie. Haar Koerdische en Perzische dansstijlen werden toentertijd reeds als zodanig bestempeld. Als het ware stonden deze gerelateerde stromingen als haar ‘specialisme’. Bedirxan wordt in één adem genoemd met de andere groten van haar tijd.



Foto: Prinses Leila tijdens een optreden in het La Scala Theater. De jurk die Leila hier draagt is speciaal voor haar ontworpen door de Franse modeontwerper Paul Poiret.

Karwan Omar, Westers choreograaf, studeerde aan dezelfde academie als Bedirxan en is, net als zij, afkomstig uit Koerdistan. Hij beaamt het feit dat het belangrijk is wat de dansende prinses vroeg in de vorige eeuw heeft gedaan. “In haar tijd droeg zij met haar dans Oosterse culturen over. Hiermee onthulde Bedirxan met dans als het ware een uitheemse taal.”, vertelt hij. ‘Zelf vertel ik met dans vanuit lichaamstaal, ongebonden aan grenzen. Tegenwoordig is het belangrijker je talent te tonen, onafhankelijk van je achtergrond.”

Ook vertelt hij dat er na Leila Bedirxan niet weer een Koerd is opgestaan, zoals zij. Hij vindt het spijtig dat de Koerdische dans onderontwikkeld is gebleven als podiumkunst, terwijl het in Leila’s tijd nog een plek had op de belangrijkste podia.
In enkele shows die Leila in Parijs uitvoerde werd naast Koerdische dans ook muziek opgenomen, zoals in 1935 bij het Centre Marcelin Berthe Lot. Zij gaf daar meerdere malen voorstellingen, begeleid door een orkest. De shows werden bijgewoond door Franse beroemdheden, intellectuelen en kunstenaars. Behalve dat zij haar danskunsten vertoonde, heeft zij orkesten gedirigeerd, die speciaal voor de uitvoeringen Koerdische symfonieën speelden.

Bronnen:
– KurdishGlobe, Leila Bedirxan: A Kurdish dancing star and music icon in Europe, 2007
– KURDISTAN In the Shadow of Kurdish History, van Susan Meiselas
– Modern Dance in France (1920-1970). An Adventure. Van Jacqueline Robinson
– Paris Midi, 16 december 1932
– Interview met Karwan Omar, 3 augustus 2010

Lees meer van
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=767

Geplaatst door op 15 Aug 2010. Gearchiveerd onder Biografie. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes