Onrecht van de Turkse gerechtigheid

In de loop van de vorige eeuw is de Turkse grondwet meerdere malen herschreven. Telkens ging hier een legercoup aan vooraf. De grondwet die op deze manier gevormd is en het fundament van de Turkse Republiek vormt, is discriminerend jegens etnische minderheden, met name de Koerden. Maar wat houdt deze grondwet in? Wat maakt hem volgens velen zo racistisch en fascistisch?

In 1980 werd voor de derde keer een staatgreep door het leger gepleegd. Onder leiding van Kenan Evren, die hierbij tot de zevende president van Turkije werd benoemd, werd de grondwet nogmaals gewijzigd in 1982. De vernieuwingen in de grondwet werden aangenomen nadat het volk voor 89% in een referendum “Ja” stemde. Uit angst voor vervolging door de regering die met ijzeren hand regeerde, was de animo om tegen de wijzigingen te stemmen niet groot. [1]


De stichter en eeuwige leider van het Turkse Republiek, Mustafa Kemal Atatürk

Met deze wijzigingen zou de Turkse grondwet ‘democratischer’ moeten worden. Dit was echter niet het geval. De Turkse staat is immers gefundeerd op de idealen van de wijle Turkse militaire machthebber Mustafa Kemal Atatürk. Het uitgangspunt van zijn ideologie, het Kemalisme, was gebaseerd op Turks nationalisme. Zelfs de Islam werd ondergeschikt aan dit nationaliteitsgevoel. Volgens de Kemalistische ideologie bestaan alleen de Turken en de Turkse cultuur binnen Turkije. Het bestaan van andere bevolkingsgroepen of culturen binnen Turkije wordt ontkend of zelfs onmogelijk gemaakt. Deze assimilatie- en ontkenningspolitiek leidde in de jaren twintig en dertig reeds tot een aantal Koerdische opstanden, die door het Turkse leger bloedig werden onderdrukt, zoals bijvoorbeeld de Dersim opstanden.

De Dersim Genocide

In Dersim (Tunceli) is een meerderheid van de bevolking alevitisch. In de tijd rond 1935 had de Turkse regering weinig controle over dit gebied. Zij trachtte meerder malen meer controle over dit gebied te krijgen, maar de lokale bevolking verzette zich hier tegen. Hiervoor hadden al andere opstanden plaatsgevonden in Turkije die uit de hand waren gelopen. Om te voorkomen dat dit weer zou gebeuren, greep het Turkse leger preventief extra hard in met militaire acties. Dit leidde echter tot een exponentiële vergroting van de tegenstand onder de bevolking van Dersim. Tienduizenden deden mee aan de opstand, desalniettemin zette de Turkse staat zijn militaire acties voort. Bij deze militaire acties kwamen ongeveer veertigduizend burgers om het leven. Ook werden ongeveer twaalfduizend burgers gedwongen in ballingschap naar centraal- en west- Turkije te vertrekken.


Foto genomen door een Turkse officier ter plaatse. Dersim ’38

Het Kemalisme

Het Kemalisme wasin de jaren ’30 een trendvolger van het op dat moment bloeiende Europese nationalisme. Veel zaken, zoals “het creëren van minderheden”, “het af laten zwakken van nationalistische gevoelens” en “het beledigen van Atatürk of de Turken en Turkije”, werden strafbaar gesteld. In dit opzicht lijken veel wetten op de wetten zoals die bestonden in het oude fascistische Italië onder leiding van ex-dictator Mussolini. [2]

Italië is sindsdien hervormd van een dictators’ eenmanszaak tot een democratische republiek met nieuwe wetten. Het uitgangspunt van de huidige Turkse grondwet is echter, ondanks de bewogen geschiedenis en vele grondwetswijzigingen, altijd het Kemalisme gebleven. Dat is logisch gezien het feit dat de grondwet steeds door het leger herschreven werd, de beschermer van de seculiere Turkse staat.
In de laatste versie van grondwet van de vorige eeuw, de herschreven versie van 1980, zijn alleen de Joden, Grieken en Armeniërs als minderheden gespecificeerd. Zij kregen hier echter niet veel voordelen mee, op enkele minderheidsprivileges en ‘erkenning’ na. De Koerden werden onder de noemer ‘islamitisch’ geschoven en niet als een bevolkingsgroep anders dan de Turken erkend. Turks bleef de enige taal en in de praktijk waren alle inwoners een ‘Turk’. Jezelf anders kwalificeren, zoals een Armeniër of een Koerd, was een risico op problemen. Dit is goed terug te zien aan de populaire staatmotto’s van Turkije, namelijk “een volk, een staat” en “Gelukkig is hij die zegt ‘Ik ben een Turk’”. [4]

Een sleutelbepaling in de Turkse grondwet is artikel 13. Dit artikel vat alle verbodsbepalingen in de grondwet samen en is typerend voor de wettelijke situatie in Turkije. Het artikel luidt als volgt:

Artikel 13: “Gebruik van fundamentele rechten en vrijheden kan beperkt worden ter bescherming van de staat, de ondeelbare eenheid van het grondgebied en de natie, de republiek en de nationale veiligheid.”

Onduidelijke wetgeving

Veel wetten in het Turkse wetboek zijn vaag en worden niet gespecificeerd. Voor de gewone burger is het vaak volstrekt onduidelijk wat wel en niet toegestaan is. De Turkse grondwet legt zo als het ware de basis voor ongelijkheid en willekeur. Op deze manier kunnen op willekeurige gronden fundamentele burgerrechten door de uitvoerende macht gemakkelijk beperkt worden.

In 1992 is de zogenaamde ‘antiterrorismewet’ ingevoerd, voornamelijk als reactie op de oorlog in Noord-Koerdistan. Artikel 8 vormt de kern van deze wetgeving. Dit artikel stelt diegenen strafbaar die “vergaderen, ageren of publiceren ten nadele van de eenheid van de Turkse Republiek.” Ook hier worden vage begrippen gehanteerd. Wat is bijvoorbeeld vergaderen tegen de eenheid van de Turkse Republiek? Ook deze bepalingen kunnen ruim worden geïnterpreteerd en willekeurig worden toegepast.

Op dit moment zitten velen in Turkse gevangenissen vast onder de beschuldigingen op grond van artikel 8 van de antiterrorismewet. Personen die gearresteerd zijn op basis van deze wetgeving kunnen tot 30 dagen worden vastgehouden zonder toegang tot familie, vrienden of een advocaat. Deze bepalingen zijn bovendien in strijd met internationale verdragen zoals het door Turkije gerectificeerde Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). In het EVRM staat bijvoorbeeld gespecificeerd dat iedereen ten alle tijden recht heeft op een advocaat. De antiterrorismewetten van Turkije houden hier echter geen rekening mee. [3]

Uit recente hongerstakingen en berichten van Amnesty International en de Turkse Mensenrechtenvereniging IHD blijkt bovendien dat in Turkse gevangenissen martelingen, verdwijningen en buitenechtelijke executies aan de orde van de dag zijn.
Alles overwegend legt deze antiterrorismewet, welk wellicht ook als terrorismewet benoemd kan worden gezien de gevolgen ervan, de basis voor staatsterreur. Zo blijkt dit ook uit de artikelen 15 en 20, op gronde waarvan folteraars rechtsbijstand, eventuele identiteitsbescherming via plastische chirurgie en nieuwe identiteitspapieren kunnen krijgen van de overheid. [2]

De ontkenning houdt stand

De Koerden hebben op verschillende manieren geprobeerd verandering in de situatie te brengen. Op een politieke manier zijn zij hier tot nu toe echter niet goed in geslaagd. Het Turkse militaire apparaat heeft namelijk een grote invloed op het leven in Turkije. De militairen hebben zich altijd opgeworpen als bewakers van het Kemalistische gedachtegoed. Wanneer dit gedachtegoed teveel in gevaar kwam, zochten zij de oplossing bij het plegen van een staatsgreep.

Al bij al ontkent de Turkse grondwet dus alles en iedereen behalve de Turken en Turkije. Het is daarom ook belangrijk dat deze grondwet wordt verandert in een die meer democratisch is. Zonder een democratische grondwet is een democratisch Turkije immers onmogelijk.

Recente ontwikkelingen

Dit jaar is het Turkse volk voor een derde keer naar de stembussen gegaan om te stemmen op wijzigingen van de grondwet die voorgesteld werden door de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP). Nadat een meerderheid van de bevolking tijdens het referendum zijn steun heeft betuigd voor de wijzigingen, zijn deze ingevoerd. Het wijzigingspakket behuisde wijzigingen die o.a. ingrepen op: de samenstelling van het hoger gerechtshof, privacy recht, verbod om het land te verlaten indien een rechtszaak lopende is tegen de persoon in kwestie, kinderrechten en –bescherming, collectieve arbeidsovereenkomsten en de samenstelling en structuur van het militaire gerechtshof en hoger gerechtshof. [1]

De grondwet werd dus voor een derde keer onder handen genomen. Maar ook na deze wijzigingen wordt er nog steeds geen woord over de Koerden, of het bestaan van andere etniciteiten binnen de Turkse staatsgrenzen, in gerept. Het “één volk, één staat” principe houdt nog steeds stand.

Bronnenlijst:
-[1] Zeven vragen over het Turkse referendum
-[2] Turkse grondwet: reglement van een kazerne? – H.P. Kooijmans van Heemskerck
-[3] Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
-[4] Constitution of Turkey – Ethnic Rights

Azady Achtergrond
Achtergrond
Lees meer van Achtergrond
Be Sociable, Share!

Korte URL: http://azady.nl/?p=779

Geplaatst door op 10 Oct 2010. Gearchiveerd onder Achtergrond, Politiek. Je kan reageren of trackbacken RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry

1 reactie voor “Onrecht van de Turkse gerechtigheid”

  1. PlanetRose

    Die Kemalisten he, hoe the hell zijn die aan de macht gekomen in Turkije?! Bijna al mijn Turkse vriendinnen zijn tegen Kemalisten en had gehoord dat veel mensen hun niet moesten wegens hun acties enzo. Gewoon te raar.


    In de laatste versie van grondwet van de vorige eeuw, de herschreven versie van 1980, zijn alleen de Joden, Grieken en Armeniërs als minderheden gespecificeerd. Zij kregen hier echter niet veel voordelen mee, op enkele minderheidsprivileges en ‘erkenning’ na. De Koerden werden onder de noemer ‘islamitisch’ geschoven en niet als een bevolkingsgroep anders dan de Turken erkend.

    Ik snap dat hele systeem echt niet. Een pot nat. Bijna elke Turk voelt geen broederschap met Grieken,Joden of Armenen maar hun worden wel erkend. -_-
    Terwijl wel altijd gezegd word, Turken en Koerden zijn broeders.

You must be logged in to post a comment Log in

Advertentie

Inloggen | Designed by Gabfire themes